Τὸ Γενέθλιον τῆς Ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, 8 Σεπτεμβρίου 2026, (8/9/25), (8/9/2023), (8/9/2018), (Αριθμ. 39Ν2)

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. Όπως έχω ήδη επισημάνει, με την εορτή του Γενεθλίου της Θεοτόκου και της Υψώσεως του Σταυρού βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο μεταξύ των Κυριακών του Ματθαίου και των Κυριακών του Λουκά, που καλύπτουν την περίοδο μέχρι τις παραμονές των Χριστουγέννων.

 

Β. 1. Τα Αναγνώσματα της εορτής του Γενεθλίου της Θεοτόκου είναι τα αυτά με εκείνα της Κοιμήσεως,και, όπως, στην εορτή της Κοιμήσεως, έχουμε και κατ᾽ αυτήν Προεόρτια και την επομένη εν είδει συνάξεως την εορτή της μνήμης των Αγίων και Δικαίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης. Βασικά στοιχεία της εορτής επαναλαμβάνονται και κατά την Απόδοση του Γενεσίου στις 12 Σεπτεμβρίου, η οποία κλείνει με το Κοντάκιο «Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννα». Συγχρόνως η Εκκλησία μαζί με την εορτή των Θεοπατόρων, ως Μεθέορτα, ποιεί τη μνήμη της Γ´ Οικουμενικής Συνόδου στην Έφεσο το 431, της οποίας ο δογματικός ορισμός είναι ο όρος Θεοτόκος, ο κατεξοχήν όρος ομολογίας και προσκυνήσεως του ίδιου του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός ως ενανθρωπήσαντος. Και δεν είναι τυχαίο ότι στις ημέρες μας βάλλεται από τους επιφανείς της Trans–theology του μισογυνισμού και των διεθνών Μ.Κ.Ο. και πάλι σφόδρα το πρόσωπο της Παναγίας, όπως κι από διάφορες ομάδες που θέλουν να επιβάλλουν στην πίστη της Εκκλησίας μία κοινωνιολογική προτεσταντική αισθητική ως προς τη λατρεία και τη θεολογική ερμηνευτική με πρώτο θύμα και πάλι το πρόσωπο της Παναγίας ως Θεοτόκου.

2. Κατά το Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας το τριήμερο της εορτής του Γενεθλίου της Θεοτόκου είχε κέντρο την Παναγία των Χαλκοπρατείων με λιτή στο Φόρο του Αγίου Κωνσταντίνου και παννυχίδα κατά τα Προεόρτια και ασφαλώς με την παρουσία του Πατριάρχη.

 

Γ. Γι᾽ αυτό πρέπει να υπογραμισθεί και πάλι ότι η τιμή στη Θεοτόκο έχει ως κέντρο τον ενανθρωπήσαντα Λόγο, γι᾽ αυτό όλη η υμνολογία της εορτής και τα Αναγνώσματα δομούνται με τις οράσεις και τις επαγγελίες των Προφητών για τον εν σαρκί ερχόμενο εκ παρθένου. Παράλληλα, η υμνολογία της εορτής αντιστοιχεί ερμηνευτικά, κυρίως, α. στα τρία Προφητικά Αναγνώσματα, β. τις σύντομες ερμηνευτικές προτάσεις της Γ´ Οικουμενικής Συνόδου του 431, με την ομολογία ότι η Παναγία είναι η όντως Θεοτόκος, ένα γεγονός που συνεορτάζεται σταθερά την επόμενη μέρα, στις 9 Σεπτεμβρίου, μαζί με τη μνήμη των Αγίων και Δικαίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης και γ. στη δοξολογική αναφορά του ύμνου των Τριών Παίδων εν καμίνω, μία Θεοφάνεια κατενώπιον του βασιλέως Βαβυλώνος από το τελευταίο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, του Δανιήλ, όπου συντελείται το άνοιγμα του Ισραήλ προς όλα τα έθνη, αλλά και προκαταγγέλλεται και η κοινή Ανάσταση[1]. Εξάλλου, ψάλλονται οι Καταβασίες της Ὑψώσεως του Σταυρού, που συνοψίζουν την κραταιά παρουσία του Θεού στον Ισραήλ από τη διάβαση της Ερυθράς Θαλάσσης μέχρι και την ομολογία του Τριαδικού Θεού: «Εὐλογεῖτε Παῖδες, τῆς Τριάδος ἰσάριθμοι, δημιουργὸν Πατέρα Θεόν, ὑμνεῖτε τὸν συγκαταβάντα Λόγον, καὶ τὸ πῦρ εἰς δρόσον μεταποιήσαντα· καὶ ὑπερυψοῦτε τὸ πᾶσι ζωὴν παρέχον, Πνεῦμα πανάγιον εἰς τοὺς αἰῶνας». ( Καταβασία, ᾠδὴ η´).

 

Δ. Το θεολογικό ερμηνευτικό πλαίσιο της εορτής ιστορεί το Μυστήριο της Θείας Οικονομίας από κτίσεως κόσμου, με αναφορές στον Αδάμ και την Εύα, γεναρχών του ανθρώπινου γένους, τη δραματική πορεία του περιούσιου λαού με τα κορυφαία προφητικά θεοφανικά γεγονότα, όπου καταγράφεται η επαγγελία του εν σαρκί ερχόμενου, ο οποίος θα επισυναγάγει ἐν ἑαυτῷ και πάλι το ανθρώπινο γένος στο κοινό δείπνο, του ασάρκου, ενσάρκου και Πνευματικώς ορωμένου Λόγου της βασιλείας του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, όχι ως μιας μελλοντικής καταστάσεως, μιας εσχατολογικής προβολής, αλλά ως ανακαινισμού και ανακεφαλαιώσεως «σήμερον». Η κτίση ανακαινίζεται κι ο χρόνος συμπυκνώνεται στη νέα Ζωή της χάριτος: «Σήμερον ἡ στεῖρα Ἄννα τίκτει θεόπαιδα, τὴν ἐκ πασῶν τῶν γενεῶν προεκλεχθεῖσαν, εἰς κατοίκησιν τῷ παμβασιλεῖ, καὶ Κτίστῃ Χριστῷ τῷ Θεῷ, εἰς ἐκπλήρωσιν τῆς θείας οἰκονομίας· δι᾽ ἧς ἀνεπλάσθημεν οἱ γηγενεῖς, καὶ ἀνεκαινίσθημεν ἐκ τῆς φθορᾶς, πρὸς ζωὴν τὴν ἄληκτον».

 

Ε. 1. α. Κατά ταύτα, στο πρώτο Προφητικό Ανάγνωσμα προτυπώνεται η Θεοτόκος ως κλίμαξ και πύλη του ουρανού. Επ᾽ αυτής ο άσαρκος Λόγος, ως Κύριος της Δόξης, αποκαλύπτεται στον Ιακώβ, βεβαιώνοντάς τον ότι είναι ο Θεός Αβραάμ και Ισαάκ. Είναι μία Θεοφάνεια που αφορά σε όλο το ανθρώπινο γένος: «Καὶ ἔσται τὸ σπέρμα σου ὡσεὶ ἄμμος τῆς γῆς καὶ πλατυνθήσεται ἐπὶ Θάλασσαν, καὶ Λίβα, καὶ Βορρᾶν, καὶ ἐπὶ Ἀνατολάς· καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς, καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου» (Γεν. 28, 14).

β. Το δεύτερο Προφητικό Ανάγνωσμα προέρχεται από το όραμα του Προφήτη Ιεζεκιήλ, κατά το οποίο ο Προφήτης βρίσκεται κατενώπιον του Κυρίου της Δόξης και θεωρεί το Μυστήριο της Θείας Ενανθρωπήσεως με την κεκλεισμένη κατά ανατολάς πύλη, την Παναγία, και ετοιμαζομένη τράπεζα της Θείας Ευχαριστίας: «Καὶ ἐπέστρεψέ με κατὰ τὴν ὁδὸν τῆς πύλης τῶν Ἁγίων τῆς ἐξωτέρας τῆς βλεπούσης κατὰ ἀνατολάς, καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς με· Ἡ πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται, οὐκ ἀνοιχθήσεται, καὶ οὐδεὶς οὐ μὴ διέλθῃ δι᾿ αὐτῆς, ὅτι Κύριος ὁ Θεός, Ἰσραὴλ εἰσελεύσεται δι᾿ αὐτῆς, καὶ ἔσται κεκλεισμένη. Διότι ὁ Ἡγούμενος οὗτος κάθηται ἐπ᾿ αὐτὴν τοῦ φαγεῖν ἄρτον ἐνώπιον Κυρίου» (Ἰεζ. 44, 1-3), ενώ δηλώνει στην αρχή του Αναγνώσματος ότι πρόκειται για γεγονότα της ὀγδόης ἡμέρας του νῦν καὶ ἐπέκεινα, πέραν, δηλαδή, του όποιου χρόνου, γιατί η δόξα και η βασιλεία του Κυρίου είναι άκτιστη και ατελεύτητη.

γ. Με το τρίτο Προφητικό Ανάγνωσμα από το Βιβλίο των Παροιμιών παρέχεται η προτύπωση περί των Παθών του Χριστού αλλά και του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Η Σοφία, δηλαδή, ο Λόγος του Θεού Πατρός, ο ενανθρωπήσας Ιησούς Χριστός οικοδομεί οίκο για τον εαυτό του, μία ευθεία αναφορά ότι δημιούργησε την ανθρώπινή του φύση στη μήτρα της Παναγίας, «ἑαυτῷ», όπως λέγει ο μέγας Πατήρ της Εκκλησίας Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, ενώ με όλο το έργο του της ένσαρκης Οικονομίας καλεί τον πεπτωκότα άνθρωπο στο κοινό ευχαριστιακό δείπνο, τον άφρονα και τον ενδεή, τον καλεί να αποκτήσει το φρόνημα των Προφητών, κατά τους επτά στύλους του οίκου της Σοφίας, τα επτά πνεύματα, για τα οποία μας ομιλεί ο Προφήτης Ησαΐας («Καὶ ἀναπαύσεται ἐπ’ αὐτὸν Πνεῦμα Κυρίου· Πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως· Πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχῦος· Πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας· καὶ ἐμπλήσει αὐτὸν Πνεῦμα φόβου Θεοῦ», Ἡσ.11, 2), ώστε να επανέλθει ο πεπτωκώς άνθρωπος στη γνώση του Θεού, την οποία απέρριψε κατά την αρχαία αποστασία: «Ἔλθετε φάγετε τὸν ἐμὸν ἄρτον, καὶ πίετε οἶνον, ὃν κεκέρακα ὑμῖν, ἀπολίπετε ἀφροσύνην, καὶ ζήσεσθε· καὶ ζητήσατε φρόνησιν, ἵνα βιώσητε, καὶ κατορθώσητε σύνεσιν ἐν γνώσει» (Παροιμ. 9, 5-7). Είναι κλήση οικουμενική, κλήση, δηλαδή, για τον κάθε άνθρωπο, πάντα κατά την ιδία προαίρεση και δεκτικότητα εκάστου. Αυτή η κλήση αίρει όλες τις συμβάσεις της μεταπατορικής ιστορίας.

2. Αμέσως μετά από τα Προφητικά Αναγνώσματα με το πρώτο Στιχηρό Ιδιόμελο στη Λιτή συνοψίζεται η διακονία της Θεοτόκου στο Μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Λόγου κατά την επαγγελία και την πραγματοποίηση της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους, ως νέας ζωής: «Ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἡμῶν σωτηρίας, λαοὶ σήμερον γέγονεν· ἰδοὺ γὰρ ἡ προορισθεῖσα ἀπὸ γενεῶν ἀρχαίων, Μήτηρ καὶ Παρθένος, καὶ δοχεῖον Θεοῦ, ἐκ στείρας γεννηθῆναι προέρχεται· ἄνθος ἐκ τοῦ Ἰεσσαί, καὶ ἐκ τῆς ῥίζης αὐτοῦ ῥάβδος ἐβλάστησεν. Εὐφραινέσθω Ἀδὰμ ὁ προπάτωρ, καὶ ἡ Εὔα ἀγαλλιάσθω χαίρουσα· ἰδοὺ γὰρ ἡ οἰκοδομηθεῖσα ἐκ πλευρᾶς τοῦ Ἀδάμ, τὴν θυγατέρα καὶ ἀπόγονον, μακαρίζει ἐμφανῶς· Ἐτέχθη μοι γάρ φησι λύτρωσις, δι᾿ ἧς ἐκ τῶν δεσμῶν τοῦ ᾍδου ἐλευθερωθήσομαι. Ἀγαλλιάσθω ὁ Δαυΐδ κρούων τὴν κινύραν, καὶ εὐλογείτω τὸν Θεόν· ἰδοὺ γὰρ ἡ Παρθένος πρόεισιν ἐκ πέτρας ἀγόνου, πρὸς σωτηρίαν τῶν ψυχῶν ἡμῶν».

3. Το Μυστήριο της Θείας Οικονομίας αφορά σε όλο το ανθρώπινο γένος. Η υμνολογία της σημερινής εορτής είναι γεμάτη από διατυπώσεις με χρήση της αόριστης επιμεριστικής αντωνυμίας πᾶς, όπως πᾶσι, πάντες. Συγχρόνως ο χρόνος ακινητίζεται από τη φωτοδοσία του Κυρίου της Δόξης, ο οποίος κενούται ενανθρωπήσας, κατά το Αποστολικό Ανάγνωσμα, για να χαρίσει τη μακαριότητα στον καθένα που με απλότητα αναφωνεί: «Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας».

 

ΣΤ. 1. α. Ο εορτασμός της μνήμης της Γ´ Οικουμενικής Συνόδου είναι μεταγενέστερος, οπωσδήποτε μετά τη Σύνοδο της Χαλκηδόνος. Εντάχθηκε στο εορτολόγιο στο πλαίσιο υπογραμμίσεως των σημαντικών γεγονότων, κατά τα οποία η Εκκλησία, με κορυφαίες συνοδικές αποφάσεις, ερμήνευσε το Σύμβολο της Πίστεως, ιδίως όταν πλέον είχε να αντιμετωπίσει αφενός την παραχάραξή του, αφετέρου την αμφισβήτηση για την ίδια της την πίστη ως προς την υπό του Θεού παρεχόμενη δωρεά, εάν, δηλαδή, η σωτηρία μας είναι άκτιστη, ή είναι κατορθωτή από τον ίδιο τον άνθρωπο διά των ιδίων του δυνάμεων μέσω μιας ηθικής τελειώσεως, υπακούοντας αυτός σε εντολές και τσιτάτα από την Καινή Διαθήκη και εξωτερικούς κανόνες, αν είναι εν τέλει η Εκκλησία η φανέρωση των γεγονότων της Θείας Οικονομίας, ή είναι μία οργάνωση χρήσιμη για την κοινωνία, όπως στους νεότερους χρόνους ο στρατός και η αστυνομία, της οποίας, μάλιστα, τα μέλη είναι νόμιμοι και ηθικοί πολίτες, όπως όλες οι ομαδούλες. Βέβαιο είναι ότι πολύ νωρίς η Εκκλησία ποιούσε μνήμη των Αγίων Πατέρων της Συνόδου της Νικαίας (Ζ´ Κυριακή από του Πάσχα) και βαθμιαία, λόγω του σχίσματος με τους αντιχαλκηδόνιους, της Συνόδου της Χαλκηδόνος και, βέβαια, αργότερα με την Κυριακή της Ορθοδοξίας, κατά την οποία ανακεφαλαιώνεται πανηγυρικά η κατάφασή της στη λειτουργική χρήση των αγίων εικόνων ως τύπων και σημείων της αληθούς Ενανθρωπήσεως του Λόγου κατά τις αποδείξεις των Προφητών και τη μαρτυρία των Αποστόλων και την ερμηνεία των Αγίων και εγκρίτων Πατέρων συνοδικά. Το εορτολόγιο συγκροτείται με τη μνήμη των προσώπων και έπεται η ιδιαίτερη μνήμη γεγονότων καθεαυτών, γιατί το κατεξοχήν θεοφανικό γεγονός είναι ο ίδιος ο Χριστός, ο πληρώσας πάσαν την Οικονομίαν, γι᾽ αυτό το αρχικό πλαίσιο ήταν το Τριώδιο και το Πεντηκοστάριο ως διαστήματα, κατά τη μαρτυρία των Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου, πατριαρχών Αλεξανδρείας.

β. Στην Γ´ Οικουμενική Σύνοδο η ομολογία του όρου Θεοτόκος, ως ερμηνευτικού θεολογικού ορισμού επί των άρθρων του Συμβόλου Πίστεως της Νικαίας «τὸν δι᾽ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα καὶ σαρκωθέντα, ἐνανθρωπήσαντα» βαθμιαία και με τις ερμηνευτικές προτάσεις στη Δ´ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνος, απετέλεσε την ιερή καταφυγή μιας λειτουργικής και ερμηνευτικής παραγωγής που καλύπτει χίλια χρόνια. Ο όρος Θεοτόκος, ως ευσύνοπτο κριτήριο της Ορθοδόξου πίστεως είναι ό,τι και ο όρος ὁμοούσιος για το Σύμβολο της Πίστεως, που ακούμε σε κάθε Θεία Λειτουργία. Θέλω να πω, λοιπόν, με πέντε λόγια ότι από την Τρίτη Οικουμενική Σύνοδο μέχρι και την Έβδομη, και ανακεφαλαιωτικά με την τελευταία Γενική Σύνοδο της ενωμένης Εκκλησίας του 879-80, η Εκκλησία έχει ερμηνεύσει διά μακρών το Μυστήριο της ένσαρκης Οικονομίας του Υιού και Λόγου του Θεού κατά το Σύμβολο της Πίστεως. Αυτό που λέμε Όροι των Οικουμενιών Συνόδων, είναι ερμηνευτικές προτάσεις, διατυπώσεις, επί του Συμβόλου Πίστεως, είναι ερμηνεία του Μυστηρίου της Θείας Οικονομίας από κτίσεως κόσμου και μέχρις αιώνος, όπως ακούμε στο Πιστεύω, δεν είναι ούτε διαμόρφωση δογμάτων ούτε έννοιες, πολύ δε περισσότερο ανάπτυξη δογμάτων και γενικώς αλήθειες της πίστεως. Η μόνη αλήθεια είναι ο Λόγος, ο ἐν ἀρχῇ, ὁ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, αυτός δημιουργεί το σύμπαν και τον άνθρωπο, αποκαλύπτεται ασάρκως στους Προφήτες, που τον επαγγέλλονται και ένσαρκο, ένσαρκο δια της Ενανθρωπήσεως τον ακολουθούν οι Απόστολοι, τον αυτόν και Πνευματικώς ορώμενο κατά την Πεντηκοστή και σε κάθε Θεία Λειτουργία με την Ἐπίκληση του Αγίου Πνεύματος και Πνευματικώς μετεχόμενο και διαδιδόμενο, γενόμενοι μέλη και οι χριστιανοί του Σώματός του μυστικώς, ήτοι Πνευματικώς. Η Θεοτόκος διακονεί στο μυστήριο της έναρκης Οικονομίας του Λόγου, είναι η πιστοποίηση ότι ο Υιός του Θεού ενηνθρώπησε πραγματικά και όχι φαινομενικά, είναι ο Ζων Θεός της δημιουργίας, της ιστορίας και ο Ερχόμενος, ο αεί ερχόμενος, δεν είναι κάποια έννοια, κάποια θεωρητική κατασκευή, κάποια ιδέα, όπως διατυπώνεται κι από κάποιους ανόητους θεολόγους (π.χ. η ιδέα, ή η έννοια, του Ιησού (sic), ή η ιδέα, ή η έννοια, για τη σωτηρία).

2. Γι᾽ αυτό στη Θεία Ευχαριστία, που είναι η σύνοψη του Μυστηρίου της Θείας Οικονομίας, δηλαδή, ό,τι κάνει ο Θεός απακαλυπτόμενος με το πρώτο γενηθήτω της δημιουργίας και εις τους αιώνας των αιώνων, κατά την Ἐπίκληση για τη μεταβολή των Τιμίων Δώρων σε Σώμα και Αίμα Χριστού η Παναγία αναφέρεται με το ἐξαιρέτως, πάνω απ᾽ όλους, δηλαδή, τους απ᾽ αιώνος Αγίους, Πατριάρχες και Αποστόλους, έτσι: «Ἔτι προσφέρομέν σοι τὴν λογικὴν ταύτην λατρείαν ὑπέρ τῶν ἐν πίστει ἀναπαυσαμένων Προπατόρων, Πατέρων, Πατριαρχῶν, Προφητῶν, Ἀποστόλων, Κηρύκων, Εὐαγγελιστῶν, Μαρτύρων, Ὁμολογητῶν, Ἐγκρατευτῶν, Διδασκάλων, καὶ παντὸς πνεύματος δικαίου ἐν πίστει τετελειωμένου. Ἐξαιρέτως τῆς Παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογημένης, ἐνδόξου, Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας». Και ομολογεί μεγαλόφωνα ο λειτουργός την Παναγία Θεοτόκο και Αειπάρθενο, ενώ οι ψάλτες απαντούν για όλο το εκκλησιαστικό πλήρωμα: «Ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς, μακαρίζειν σὲ τὴν Θεοτόκον, τὴν ἀειμακάριστον καὶ παναμώμητον, καὶ Μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ, καὶ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ, τὴν ἀδιαφθόρως Θεὸν Λόγον τεκοῦσαν, τὴν ὄντως Θεοτόκον, σὲ μεγαλύνομεν».

3. Ομολογεί, λοιπόν, η Εκκλησία την Παναγία ως ἀληθῶς Θεοτόκο, ως την κατεξοχήν αυτόπτη μάρτυρα και διάκονο του Ενανθρωπήσαντος Θεού και αποδίδοντάς την εξαίρετο τιμή, ομολογεί τον εξ αυτής γεννηθέντα Υιό και Λόγο του Θεού Πατρός, τον ένα και τον αυτόν.

 

Ζ. Εξάλλου, οι γεννήτορες της Θεοτόκου, και ως εκ τούτου Θεοπάτορες, που ανήκαν στη γενεά Ιεσσαί και Δαυΐδ, μακαρίζονται για τη Θεοτόκο, και η τιμή ανάγεται στον Ενανθρωπήσαντα Λόγο. Προτυπώσεις και προφητικές επαγγελίες ερμηνεύονται ως ανακεφαλαίωση της ένσαρκης Θεοφάνειας του προ των αιώνων Λόγου. Εξάλλου, και οι ίδιοι οι Άγιοι Προπάτορες, Ιωακείμ και Άννα, δέχθηκαν την Θεοφάνεια του άσαρκου Λόγου, ως Αγγέλου, για το γεγονός της συλλήψεως της Θεοτόκου και σήμερον οι Προπάτορες: «Οἱ ἐξ ἀκάρπων λαγόνων, ῥάβδον ἁγίαν τὴν Θεοτόκον βλαστήσαντες, ἐξ ἧς ἡ σωτηρία τῷ κόσμῳ ἀνέτειλε, Χριστὸς ὁ Θεός, τὸ ζεῦγος τὸ ἅγιον, ἡ ξυνωρὶς ἡ ἁγία, Ἰωακεὶμ καί, Ἄννα· οὗτοι μεταστάντες πρὸς οὐρανίους σκηνάς, σὺν τῇ αὐτῶν θυγατρὶ ὑπεραχράντῳ Παρθένῳ, μετ᾿ Ἀγγέλων χορεύουσιν, ὑπὲρ τοῦ κόσμου πρεσβείας ποιούμενοι· οἷς καὶ ἡμεῖς συνελθότες εὐσεβῶς, ὑμνοῦντες λέγομεν· οἱ διὰ τῆς θεόπαιδος καὶ πανάγνου Μαρίας, προπάτορες Χριστοῦ χρηματίσαντες, πρεσβεύσατε ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν»,  και γι᾽ αυτό προέχει το Απολυτίκιο της χθεσινής εορτής του Γενεθλίου: «Ἡ γέννησίς σου Θεοτόκε, χαρὰν ἐμήνυσε πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ· ἐκ σοῦ γὰρ ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ λύσας τὴν κατάραν, ἔδωκε τὴν εὐλογίαν, καὶ καταργήσας τὸν θάνατον, ἐδωρήσατο ἡμῖν ζωὴν τὴν αἰώνιον».

 

Η. (Αποστολικό και Ευαγγελικό Ανάγνωσμα, όπως ερμηνεύθηκαν για την εορτή της Κοιμήσεως).

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Φιλιπ. β´, 5-11: «5 τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 6 ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, 7 ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, 8 καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸνγενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. 9 διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, 10 ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων, 11 καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ πατρός».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Λουκ. ι´, 38-42-ια´, 27-28: «38 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἴκον αὐτῆς. 39 καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ ἤκουε τὸν λόγον αὐτοῦ. 40 ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπε· Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται. 41 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά· 42 ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς.- 27 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας. 28 αὐτὸς δὲ εἶπε· Μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν».

---

[1]. Κανών α´, ᾠδὴ η´, ἦχος β´: «Ἐν τῇ καμίνῳ τῇ τῶν Παίδων, προαπεικόνισας ποτέ, τὴν σὴν Μητέρα Κύριε· ὁ γὰρ τύπος τούτους πυρὸς ἐξείλετο, ἀφλέκτως ἐμβατεύοντας· ἣν ὑμνοῦμεν ἐμφανισθεῖσαν, διὰ σοῦ τοῖς πέρασι σήμερον, καὶ ὑπερυψοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας».

 ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΔ´  ΜΑΤΘΑΙΟΥ, Ἡ ἀνάμνησις τοῦ γεγονότος θαύματος ἐν Κολασσαῖς, ἤτοι ἐν Χώναις, παρὰ τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ, Μνήμη τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Εὐδοξίου, Ζήνωνος, Ῥωμύλου, τῶν Αγίων ἑκατὸν τεσσάρων καὶ χιλίων στρατιωτῶν καὶ Καλοδότης, 6 Σεπτεμβρίου 2026, (2/9/2018), (Αριθμ. 38N)

 

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. Η σημερινή Κυριακή είναι η τελευταία με κατά σειράν Αναγνώσματα από το Ευαγγέλιο του Ευαγγελιστή Ματθαίου κατ᾽ αυτήν την περίοδο. Αυτή είναι, επίσης, η δέκατη τέταρτη Κυριακή από την Κυριακή των Αγίων Πάντων, Α´ Ματθαίου, η οποία είχε κλείσει το Πεντηκοστάριο.

Ολοκληρώνοντας τον πρώτο Ευαγγελικό κύκλο πρέπει να σημειώσουμε τα εξής: Όπως ἔχει ήδη υπογραμμισθεί επανειλημμένως, η Αποστολική Εκκλησία αναδύθηκε από τη Συναγωγή ως η πνευματική της συνέχεια, η ανακεφαλαίωση. Στους πρώτους χρόνους η λατρευτική συγκέντρωση των πιστευόντων για τη συνεχή τέλεση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι συνοδευόταν από την ανάγνωση των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης και τα υπομνήματα των Ευαγγελιστών και των Αποστόλων, που βαθμιαία θα συγκροτήσουν τον κανόνα της πίστεως και της λατρείας σε μία συνέχεια και ενότητα της φανέρωσης του Θεού από κτίσεως κόσμου και έως εσχάτου αιώνος. Τα κείμενα της Αγίας Γραφής διαβάζονταν επ᾽ εκκλησίας, γιατί αποτελούν την καταγραφή των γεγονότων του Μυστηρίου της Θείας Οικονομίας, της κραταιάς φανέρωσης τοῦ Τριαδικού Θεού κατά τη δημιουργία και την πορεία του ανθρώπου στην ιστορία «νῦν καὶ ἀεί». Τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, με ιδιαίτερη σημασία στην Πεντάτευχο, τα Προφητικά, διαβάζονταν στις εσπερινές συνάξεις, οι Ψαλμοί, ως υμνολογικό υλικό, σ᾽ όλες τις συνάξεις και προοιμιακά κατά την προετοιμασία της Θ. Λειτουργίας και τα βιβλία της Καινής Διαθήκης κατά τη Θεία Λειτουργία, ως ερμηνεία της, ως κήρυγμα, ως εξήγηση των θεοφανικών γεγονότων στους Προφήτες, τους Ευαγγελιστές και τους Αποστόλους σε μία άρρηκτη συνέχεια, όπως ακούγεται στην ευχή της Απολύσεως: «Τὸ πλήρωμα τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν, αὐτὸς ὑπάρχων, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ πληρώσας πᾶσαν τὴν πατρικὴν οἰκονομίαν,πλήρωσον χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης τὰς καρδίας ἡμῶν πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν». Η ανάγνωση, δηλαδή, των βιβλίων της Αγίας Γραφής είναι ο πυρήνας, πάνω στον οποίο εγκεντρίσθηκαν η κηρυγματική και υμνολογική ερμηνευτική. Είναι, εξάλλου, γνωστόν, ότι η λατρευτική πράξη της Εκκλησίας, επειδή αφορά σ᾽ όλο το λαό του Θεού, ενσωματώνει με ένα άκρως προσεκτικό τρόπο τις ερμηνευτικές προτάσεις, προκειμένου να διαφυλάσσεται η λειτουργική ενότητα όλων.

Υπ᾽ αυτές τις προϋποθέσεις η ακολουθία στην ανάγνωση των Ευαγγελίων και της αντιστοιχίας των Αποστολικών Αναγνωσμάτων, πρέπει να είχε ήδη παγιωθεί την εποχή των Καππαδοκών Πατέρων, τον 4ο αι., αφού ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ομιλεί για το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, ως το Ευαγγέλιο που συνάδει με την περίοδο της Πεντηκοστής.

2. Η ανάμνηση του θαύματος εν Χώναις δίνει την ευκαιρία στον περίφημο υμνογράφο Όσιο Ιωσήφ (816-886) να συνθέσει έναν από τους πλέον έξοχους Κανόνες της Εκκλησίας για τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, σε μία περίοδο που η Εκκλησία ανασυνθέτει λειτουργικά τις αποδείξεις των Αγίων Προφητών και των Αποστόλων με τη συνοδική, πατερική και νηπτική της μαρτυρία σε ένα εικονόφιλο πανόραμα απεικόνισης των νοητών και των αισθητών. Γνώστης της θεολογικής παραγωγής του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού ο Όσιος Ιωσήφ περιλαμβάνει στον Κανόνα όλες τις καταγραφές της παρουσίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, του Πρωταγγέλου, από την απομάκρυνση από τον παράδεισο μέχρι την κατακλείδα της προφητικής μαρτυρίας, για να αναδειχθεί εν συνεχεία η διακονία του Αρχαγγέλου Γαβριήλ στον ιδιαίτερο γεγονός της Ενανθρωπήσεως του Λόγου αλλά και να τον διακρίνει επιπλέον από το Μεγάλης Βουλής Άγγελο, Υιό και Λόγο του Θεού Πατρός.

 

Β. Επανερχόμενη στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα της τελευταίας Κυριακής του Ματθαίου σ᾽ αυτήν την περίοδο θέλω να επισημάνω τα εξής:

1. Tο θέμα παραμένει το ίδιο για τις τέσσερεις τελευταίες Κυριακές του Ματθαίου, η Βασιλεία των ουρανών, σε μία σύνθεση με τις σταθερές εορτές, ήτοι της Μεταμορφώσεως και της Κοιμήσεως, που ακόμη και η διακύμανση του εορτολογίου δεν δημιουργεί ασυνέχεια.

 

2. Α´  και ΙΔ´  Κυριακή του Ματθαίου κλείνει σχεδόν με τους ίδιους λόγους:

α. Κεφ. ι´, 30: «Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι».

β. Κεφ. κβ´, 14: «πολλοὶ γάρ εἰσι κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί».

Ένα σημείο που δεν πρέπει να παραθεωρείται είναι ο παραβολικός λόγος αυτών των ευαγγελικών περικοπών, ο οποίος θα πρέπει να αποκωδικοποιείται με μεγάλη προσοχή και περίσκεψη.

3. Με τα Αποστολικά Αναγνώσματα παράλληλα, όπως και με το σημερινό, τονίζεται η σημασία της πίστεως στο Χριστό, όχι αφηρημένα αλλά ως καρποφορία του Αγίου Πνεύματος. Είναι η αντιστοίχηση, ή τα αποτελέσματα των θεοφανικών γεγονότων στη ζωή της Αποστολικής Κοινότητας και όλων των μελών της Εκκλησίας, που πορεύονται στην ιστορία με τη χρίση και τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος, ως αραβώνα της Βασιλείας των ουρανών.

4. Στα όρια αυτού του Ευαγγελικού κύκλου ιστόρησης του προ των αιώνων μυστηρίου της φανέρωσης του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός ο Πρόδρομος Άγιος Ιωάννης με τη γέννηση και την αποτομή της κεφαλής και λίγο αργότερα της συλλήψεώς του πιστοποιεί την αποκάλυψη του Ασάρκου, του αυτού δε και Ενσάρκου, ενώ η παρουσία των Προφητών Ηλία και Μωϋσή, ως εκπροσώπων ζώντων και τεθνεώτων Αγίων ανακεφαλαιώνεται στο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου, που ετάφη αλλά μετέστη εις ουρανούς, αποτελώντας τον πρώτο καρπό της Βασιλείας των ουρανών, γέφυρα νοητή ουρανού και γης και μυστικό παράδεισο.

5. Η πορεία προς την Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου Σταυρού είναι μία κλήση για τον Ευαγγελικό κύκλο του Λουκά τρεις μήνες σχεδόν πριν το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού συμπεριλαμβανομένης και της ιστόρησης για τους Προπάτορες.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Β´ Κορινθ. α´, 21- β´, δ: «21 ὁ δὲ βεβαιῶν ἡμᾶς σὺν ὑμῖν εἰς Χριστὸν καὶ χρίσας ἡμᾶς Θεός, 22 ὁ καὶ σφραγισάμενος ἡμᾶς καὶ δοὺς τὸν ἀρραβῶνα τοῦ Πνεύματος ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. 23 Ἐγὼ δὲ μάρτυρα τὸν Θεὸν ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τὴν ἐμὴν ψυχήν, ὅτι φειδόμενος ὑμῶν οὐκέτι ἦλθον εἰς Κόρινθον. 24 οὐχ ὅτι κυριεύομεν ὑμῶν τῆς πίστεως, ἀλλὰ συνεργοί ἐσμεν τῆς χαρᾶς ὑμῶν· τῇ γὰρ πίστει ἑστήκατε- 1 Ἔκρινα δὲ ἐμαυτῷ τοῦτο, τὸ μὴ πάλιν ἐν λύπῃ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς. 2 εἰ γὰρ ἐγὼ λυπῶ ὑμᾶς, καὶ τίς ἐστιν ὁ εὐφραίνων με εἰ μὴ ὁ λυπούμενος ἐξ ἐμοῦ; 3 καὶ ἔγραψα ὑμῖν τοῦτο αὐτό, ἵνα μὴ ἐλθὼν λύπην ἔχω ἀφ᾽ ὧν ἔδει με χαίρειν, πεποιθὼς ἐπὶ πάντας ὑμᾶς ὅτι ἡ ἐμὴ χαρὰ πάντων ὑμῶν ἐστιν. 4 ἐκ γὰρ πολλῆς θλίψεως καὶ συνοχῆς καρδίας ἔγραψα ὑμῖν διὰ πολλῶν δακρύων, οὐχ ἵνα λυπηθῆτε, ἀλλὰ τὴν ἀγάπην ἵνα γνῶτε ἣν ἔχω περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματθ. κβ´, 2-14: «2 Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὅστις ἐποίησε γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ. 3 καὶ ἀπέστειλε τοὺς δούλους αὐτοῦ καλέσαι τοὺς κεκλημένους εἰς τοὺς γάμους, καὶ οὐκ ἤθελον ἐλθεῖν. 4 πάλιν ἀπέστειλεν ἄλλους δούλους λέγων· εἴπατε τοῖς κεκλημένοις· ἰδοὺ τὸ ἄριστόν μου ἡτοίμασα, οἱ ταῦροί μου καὶ τὰ σιτιστὰ τεθυμένα, καὶ πάντα ἕτοιμα· δεῦτε εἰς τοὺς γάμους. 5 οἱ δὲ ἀμελήσαντες ἀπῆλθον, ὃς μὲν εἰς τὸν ἴδιον ἀγρόν, ὃς δὲ εἰς τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ· 6 οἱ δὲ λοιποὶ κρατήσαντες τοὺς δούλους αὐτοῦ ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. 7 ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησε. 8 τότε λέγει τοῖς δούλοις αὐτοῦ· ὁ μὲν γάμος ἕτοιμός ἐστιν, οἱ δὲ κεκλημένοι οὐκ ἦσαν ἄξιοι· 9 πορεύεσθε οὖν ἐπὶ τὰς διεξόδους τῶν ὁδῶν, καὶ ὅσους ἐὰν εὕρητε καλέσατε εἰς τοὺς γάμους. 10 καὶ ἐξελθόντες οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι εἰς τὰς ὁδοὺς συνήγαγον πάντας ὅσους εὗρον, πονηρούς τε καὶ ἀγαθούς· καὶ ἐπλήσθη ὁ γάμος ἀνακειμένων. 11 εἰσελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς θεάσασθαι τοὺς ἀνακειμένους εἶδεν ἐκεῖ ἄνθρωπον οὐκ ἐνδεδυμένον ἔνδυμα γάμου· 12 καὶ λέγει αὐτῷ· ἑταῖρε, πῶς εἰσῆλθες ὧδε μὴ ἔχων ἔνδυμα γάμου; ὁ δὲ ἐφιμώθη. 13 τότε εἶπεν ὁ βασιλεὺς τοῖς διακόνοις· δήσαντες αὐτοῦ πόδας καὶ χεῖρας ἄρατε αὐτὸν καὶ ἐκβάλετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. 14 πολλοὶ γάρ εἰσι κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί».

Τὰ καταθέσια τῆς Τιμίας Ζώνης τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν τῷ ἐν Κωνσταντινουπόλει ναῷ αὐτῆς τῷ ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις, 31 Αυγούστου 2026, (31/8/ 2025), (27 /8 /2023) (Αριθμ. 36,1N3)

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. 1. Η εορτή προσδιορίζεται από το Κοντάκιο της Θεοτόκου «Τὴν θεοδόχον γαστέρα σου», τους ειρμούς των Καταβασιών της Θεοτόκου και το Ευαγγελικό και το Αποστολικό Ανάγνωσμα,που είναι της Θεοτόκου, ως καταγράφεται στα Δίπτυχα της 8ης Σεπτεμβρίου και της 21ης Νοεμβρίου .

2. α. Στο Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας[1] υπάρχει η σύντομη καταγραφή: «μνήμην ἐπιτελοῦμεν τῶν καταθέσεων τῆς τιμίας ζώνης τῆς παναγίας Θεοτόκου ἐν τῇ Σορῷ τῶν Χαλκοπρατείων» και η σημείωση ότι η διάταξη της εορτής είναι η αυτή με εκείνη της 2ας Ιουλίου, κατά την οποία τελείται «ἡ ἀνάμνησις τῆς ἐν Βλαχέρναις καταθέσεως τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς παναγίας ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας» με τέλεση της συνάξεως «ἐν Βλαχέρναις», και έναρξη τον Άγιο Λαυρέντιο (νότια από το Χριστό Ευεργέτη), όθεν απήρχετο η λιτή για την Παναγία των Βλαχερνών και Αναγνώσματα, Αποστολικό το Ἑβρ. θ´, 1-7, το ίδιο με τη σημερινή εορτή των Καταθεσίων τῆς τιμίας Ζώνης και Ευαγγελικό Λουκ. α´, 39-56.

β. Σήμερα το μόνο τμήμα της Τμίας Ζώνης της Θεοτόκου θησαυρίζεται στη Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου και αυτονόητα αποτελεί το τιμιότατο καταπίστευμα της πανορθόδοξης φιλόκαλης και νηπτικής ενότητος.

γ. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η επομένη ημέρα, 1η Σεπτεμβρίου, αρχή της Ινδίκτου, κατά την οποία γίνεται και η «σύναξις τῆς ἁγίας Θεοτόκου τῶν Μιασηνῶν». Στο Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας η παρουσία του Πατριάρχη συνιστούσε μία σύνθετη διάταξη που τον έφερε να κινείται μεταξύ Μεγάλης Εκκλησίας για την Ακολουθία της Ινδίκτου, Παναγίας των Χαλκοπρατείων, Θεοτόκου «ἐν τοῖς Οὐρβικίου» και διαδόσεως των ευλογιών στο μεγάλο σεκρέτο. Ενδιαφέρον στοιχείο είναι και η ανάγνωση διαφορετικών Αποστολικών και Ευαγγελικών Αναγνωσμάτων, της Θεοτόκου στην Παναγία των Χαλκοπρατείων με τα προαναφερθένα και ενταύθα Προφητικά Αναγνώσματα και της Ινδίκτου στη Μεγάλη Εκκλησία. Τέλος, θα πρέπει να σημειώσουμε τα στιχηρά, τον Κανόνα και τα Αναγνώσματα της Παμμακαρίστου των νεότερων Μηναίων, που προφανώς απηχούν την ίδρυση της Μονής της Παμμακαρίστου επί Κομνηνών και Παλαιολόγων, για ένα διάστημα και έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου επί Αγίου Ιερεμίου του Α´, με την περίφημο εικόνα της Θεοτόκου της Παμμακαρίστου, που είναι ένα από τα πολυτιμότατα καταπιστεύματα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

 

Β. Εξ επόψεως Αναγνωσμάτων θα επικεντρωθώ μόνο στο Αποστολικό Ανάγνωσμα, το ίδιο με τη 2α Ιουλίου, ένα κοινό Ανάγνωσμα των εορτών της Θεοτόκου, ενώ μπορεί να ερμηνευθεί μόνο με τα αντίστοιχα Προφητικά Αναγνώσμα των εορτών, μολονότι απουσιάζουν στη σημερινή εορτή. Επειδή τα θεωρώ ερμηνευτικά αναγκαία τα παραθέτω:

α. Τό Αποστολικό Ανάγνωσμα βρίσκεται σε αντιστοιχία προς το πρώτο και τρίτο Προφητικό Ανάγνωσμα των εορτών της Θεοτόκου, όπου στο πρώτο (Ἐξόδ. κεφ. 40, 1-9,14 καὶ 28-29) o Θεός δίνει οδηγίες στο Μωϋσή για το πώς θα κατασκευάσει τη σκηνή του Μαρτυρίου και πού θα τοποθετήσει την Κιβωτό του Μαρτυρίου (κατά το Αποστολικό Ανάγνωσμα, Ἑβρ. η´: 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης»), με το πρώτο καταπέτασμα, το κάλυμμα του καταπετάσματος, την τράπεζα, την πρόθεση, τη λυχνία, το θυσιαστήριο των καρπωμάτων, τον αγιασμό του χρυσού θυσιαστηρίουστο ἅγιον τῶν ἁγίων, όπου και η Κιβωτός του Μαρτυρίου. Το απόσπασμα κατακλείεται με την παρατήρηση: «Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου καὶ δόξης Κυρίου ἐπλήσθη ἡ σκηνή. Καὶ οὐκ ἠδυνάσθη Μωυσῆς εἰσελθεῖν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ὅτι ἐπεσκίαζεν ἐπ᾽ αὐτὴν ἡ νεφέλη καὶ δόξης Κυρίου ἐνεπλήσθη ἡ σκηνή», γιατί ο Μωϋσής δὲν είχε ούτε το ιερατικό ούτε το αρχιερατικό αξίωμα. Το τρίτο Προφητικό Ανάγνωσμα προέρχεται από το όραμα του Προφήτη Ιεζεκιήλ, κεφ. 43, 27 καὶ 44, 14, όπου ο Προφήτης βρίσκεται ενώπιον του θυσιαστηρίου των ολοκαυτωμάτων, στο οποίο ο Αρχιερεύς, έχοντας προσφέρει τα ολοκαυτώματα ζωντανών κτηνών, όπως λέγεται και στο σημερινό Αποστολικό Ανάγνωσμα, εισήρχετο μια φορά το χρόνο στη Σκηνή του Μαρτυρίου: «7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων» (Ἑβρ. θ´, 7). Ο Προφήτης οράται την όγδοη ημέρα και το επέκεινα αυτής, το ευχαριστιακό δείπνο της Πεντηκοστής με την κατά ανατολάς κλειστή πύλη, δηλαδή την Παναγία και το γεγονός της Ενανθρωπήσεως του Λόγου και τη Θεία Ευχαριστία: «Ἔσται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὀγδόης καὶ ἐπέκεινα, ποιήσουσιν οἱ ἱερεῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου ὑμῶν, καὶ προσδέξομαι ὑμᾶς, λέγει Κύριος. Καὶ ἐπέστρεψέ με κατὰ τὴν ὁδὸν τῆς πύλης τῶν Ἁγίων τῆς ἐξωτέρας, τῆς βλεπούσης κατὰ ἀνατολάς, καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη. Καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἡ πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται, οὐκ ἀνοιχθήσεται, καὶ οὐδεὶς μὴ διέλθῃ δι᾽ αὐτῆς ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ εἰσελεύσεται δι᾽ αὐτῆς καὶ ἔσται κεκλεισμένη. Διότι ὁ ἡγούμενος οὗτος καθήσεται ἐν αὐτῇ, τοῦ φαγεῖν ἄρτον ἐναντίον Κυρίου» (Ἰεζ. κεφ. 43, 27- 44, 2-3).

β. Στο δεύτερο Προφητικό Ανάγνωσμα (Ἐξόδ. κεφ. 3, 1-8)[2] καταγράφεται το γνωστό σε όλους μας περιστατικό με το Μωϋσή στο όρος Χωρήβ, όπου βρέθηκε ενώπιον της φλεγόμενης και μη κατακαιόμενης βάτου, μία σκηνή γνωστή και από την αγιογραφία, που θυμίζει το γεγονός της Μεταμορφώσεως, και συνομίλησε με τον εξερχόμενο εκ της βάτου Άγγελο, το Μεγάλης βουλής Άγγελο, τον άσαρκο Λόγο, ο οποίος τον κάλεσε να ελευθερώσει και να οδηγήσει το λαό του Ισραήλ από την Αίγυπτο πίσω στη γη της επαγγελίας, αποκαλύπτοντάς του ότι είναι ο Θεός των Πατέρων του: «ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς τοῦ πατρός σου, Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ Θεὸς Ἰσαάκ καὶ Θεὸς Ἰακώβ» (Ἐξόδ. 3, 6). Πρόκειται για μία από τις πολύ γνωστές Θεοφάνειες του άσαρκου Λόγου της προφητικής παραδόσεως, όπου με τη βάτο προτυπώνεται η Θεοτόκος.

γ. Ο Απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος προς τους Εβραίους χριστιανούς (και δεν λαμβάνω υπόψη μου τί λένε οι βιβλικοί θεολόγοι, αν προέρχεται η Επιστολή από τη γραφίδα του Αποστόλου Παύλου ή από άλλο χέρι χριστιανού, γιατί τα κείμενα της Αγίας Γραφής καταγράφουν τα γεγονότα της εκκλησιαστικής κοινότητας του αρχαίου και του νέου Ισραήλ σε μία συνέχεια μαρτυρίας κηρύγματος και υμνολογίας, ανεξαρτήτως κονδυλογράφων), τους εξηγεί ότι όλες οι Θεοφάνειες του Ισραήλ εκβάλλουν και ανακεφαλαιώνονονται στο Χριστό, ο οποίος συνέχει τα τρία αξιώματα του Ισραήλ, τον οποίο εισάγει στο Μυστικό Δείπνο ολοτελώς (βασιλεύς-δημιουργός, προφήτης/διδάσκαλος (γι᾽ αυτό χρησιμοποιεί τις παραβολές) και ιερεύς/ θύτης και θύμα, θύων και θυόμενος, προσφέρων και προσφερόμενος και προσδεχόμενος τη λογική θυσία μετά του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος, ορώμενος και μετεχόμενος Πνευματικώς δυνάμει υπό όλων κατά την εκάστου δεκτικότητα και όχι κατά ειδωλικό, ήτοι μηχανιστικό τρόπο, όπως εισηγούνται τα μεταπρατικά αρπακτικά της ζωής της Εκκλησίας και όχι μόνο.

δ. To Αποστολικό Ανάγνωσμα, που ήδη μάς είναι οικείο, σε συνάρτηση με τα Προφητικά Αναγνώσματα που ανακυκλώνονται σις εορτές προς τιμήν της Θεοτόκου με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, μας καθιστούν οικεία μία υμνολογία Προφητικών εξαγγελιών, προτυπώσεων και παραστατικών φυσικών συμβόλων, ώστε από τη σκιά του Νόμου να προοδεύσουμε στην αποδοχή της αληθείας για την προετοιμασία της Θεοτόκου να αποδεχθεί να γίνει η δούλη Κυρίου, η Κεχαριτωμένη, ο Ναός και το παλάτιον του Παμβασιλέως Χριστού, η μόνη Θεοτόκος.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: (Τῆς Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου), Ἑβρ. θ´, 1-7: «1 Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη σκηνὴ δικαιώματα λατρείας τό τε Ἅγιον κοσμικόν. 2 σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια. 3 μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένηἍγια Ἁγίων, 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, 5 ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν κατὰ μέρος. 6 Τούτων δὲ οὕτω κατεσκευασμένων εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες, 7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: (Της Θεοτόκου, 8 Σεπτεμβρίου), Λουκ. ι´, 38-42-ια´, 27-28: «38 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἴκον αὐτῆς. 39 καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ ἤκουε τὸν λόγον αὐτοῦ. 40 ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπε· Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται. 41 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά· 42 ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς.- 27 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας. 28 αὐτὸς δὲ εἶπε· Μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν».

---

[1]. Χρησιμοποιώ το Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας προ της κατάληψης της Κωνσταντινουπόλεως από τους Σταυροφόρους ως οδηγό, γιατί υπήρχε πάντα ο συνοδικός έλεγχός του, απετέλεσε δε το ευρύτατο πρότυπο για όλες τις επαρχίες του Θρόνου, για τις νεότερες τοπικές εκκλησίες και τα Πατριαρχικά Σταυροπήγια, ακόμη γιατί συνιστούσε, ίσως και συνιστά μέχρι τις μέρες μας με τις ανανεωμένες εκδοχές του, και ένα λειτουργικό τρόπο, μέσω των ενδημούντων εν Κωνσταντινουπόλει Πατριαρχών και Μητροπολιτών, διεπαφής με όλους τους ορθοδόξους.

---

[2]. «Καὶ Μωυσῆς ἦν ποιμαίνων τὰ πρόβατα ᾿Ιοθόρ τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ τοῦ ἱερέως Μαδιὰμ καὶ ἤγαγε τὰ πρόβατα ὑπὸ τὴν ἔρημον καὶ ἦλθεν εἰς τὸ ὄρος Χωρήβ. 2 ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου ἐν πυρὶ φλογὸς ἐκ τοῦ βάτου, καὶ ὁρᾷ ὅτι ὁ βάτος καίεται πυρί, ὁ δὲ βάτος οὐ κατεκαίετο. 3 εἶπε δὲ Μωυσῆς· παρελθὼν ὄψομαι τὸ ὅραμα τὸ μέγα τοῦτο, ὅτι οὐ κατακαίεται ὁ βάτος. 4 ὡς δὲ εἶδε Κύριος ὅτι προσάγει ἰδεῖν, ἐκάλεσεν αὐτὸν ὁ Κύριος ἐκ τοῦ βάτου λέγων· Μωυσῆ, Μωυσῆ. ὁ δὲ εἶπε· τί ἐστι; 5 ὁ δὲ εἶπε· μή ἐγγίσῃς ὧδε. λῦσαι τὸ ὑπόδημα ἐκ τῶν ποδῶν σου· ὁ γὰρ τόπος, ἐν ᾧ σὺ ἕστηκας, γῆ ἁγία ἐστί. 6 καὶ εἶπεν· ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς τοῦ πατρός σου, Θεὸς ῾Αβραὰμ καὶ Θεὸς ᾿Ισαὰκ καὶ Θεὸς ᾿Ιακώβ. ἀπέστρεψε δὲ Μωυσῆς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ· εὐλαβεῖτο γὰρ κατεμβλέψαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. 7 εἶπε δὲ Κύριος πρὸς Μωυσῆν· ἰδὼν εἶδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τῆς κραυγῆς αὐτῶν ἀκήκοα ἀπὸ τῶν ἐργοδιωκτῶν· οἶδα γὰρ τὴν ὀδύνην αὐτῶν, 8 καὶ κατέβην ἐξελέσθαι αὐτοὺς ἐκ χειρὸς τῶν Αἰγυπτίων καὶ ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ τῆς γῆς ἐκείνης καὶ εἰσαγαγεῖν αὐτοὺς εἰς γῆν ἀγαθὴν καὶ πολλήν, εἰς γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι».

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΓ´  ΜΑΤΘΑΙΟΥ, Ἀπόδοσις τῆς Μνήμης τῆς ἀποτομῆς τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου, Ἐνδόξου Προφήτου, Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, καὶ τῶν Ἁγίων Πατριαρχῶν Ἀλεξάνδρου (340), Ἰωάννου (595) καὶ Παύλου (784), 30 Αυγούστου 2026, (3/9/2023),(26/8/2018),(Αριθμ. 37Ν3)

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. 1. Στο Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας καταγράφεται ο εορτασμός της μνήμης των τριών Αγίων Πατριαρχών τελούμενος στη Μεγάλη Εκκλησία και στο Μαρτύριο του Αγίου Ακακίου στο Επτασκάλιο, ένα λιμανάκι στα νότια του Μεγάλου Παλατίου και δίπλα στο μεγάλο λιμένα του Κοντοσκαλίου.

2. α. Λόγω και της Αποδόσεως της Μνήμης της αποτομής η υμνολογία της σημερινής Κυριακής συνδυάζει τα υμνολογικά στοιχεία της Αποδόσεως και εκείνα των Αγίων ως προς τα Στιχηρά, τα Δοξαστικά, τα Απολυτίκια, τους Κανόνες αλλά και την προσμονή του Γενεθλίου της Θεοτόκου και της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

β. Ως προς τον Κανόνα των Αγίων πρέπει να επισημανθεί ότι δομείται περί τα κύρια χαρακτηριστικά του βίου τους: Για τον Άγιο Αλέξανδρο, που κυριαρχεί από τη Σύνοδο της Νικαίας το 325, όπου είχε εκπροσωπήσει τον επίσκοπο Βυζαντίου Μητροφάνη (τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης έγιναν 11 Μαΐου 330), τονίζεται η αντιαρειανική του παρουσία, ενώ οι Άγιοι Ιωάννης και Παύλος γεραίρονται για το νηπτικό και εικονόφιλο προσανατολισμό τους. Περί του χρονικού προσδιορισμού και του προσωπικού ταυτισμού των δύο υπάρχει εξελισσόμενη αγιολογική έρευνα.

 

Β. Ερχόμενη στα Αναγνώσματα της ΙΓ´ Κυριακής του Ματθαίου σημειώνω ότι αυτά βρίσκονται σε συνέχεια με τα Αναγνώσματα της Κυριακής ΙΒ´ Ματθαίου. Έτσι, αφού με το Αποστολικό Ανάγνωσμα της προηγούμενης Κυριακής ο Απόστολος Παύλος τόνισε την ταυτότητα της πίστης των Αποστόλων, σε αντίθεση, δηλαδή, με τα σχίσματα και τις ομαδούλες, τις οποίες είχαν κάνει οι Κορίνθιοι, στην κατακλείδα της Α´ Προς Κορινθίους Επιστολής, που αποτελεί το σημερινό Αποστολικό Ανάγνωσμα, επισημαίνει ότι πρέπει οι χριστιανοί της Κορίνθου να βρίσκονται σε συνεχή και σταθερή εγρήγορση με φρόνημα ανδρείο, σοβαρό και γενναίο και να ενεργούν πάντα με αγάπη. Και όταν λέει με αγάπη, ασφαλώς, δεν εννοεί την παρωδία της αγάπης, αλλά την αγάπη που δεν ζητεί τα εαυτής, και σαν τέτοια φέρνει ως παράδειγμα την οικία Στεφανά, η οποία «εἰς διακονίαν τοῖς ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς». Αυτήν την αγάπη ο Απόστολος Παύλος την ταυτίζει με την πίστη προς το Χριστό, σε τέτοιο βαθμό που, όποιος δεν είναι φίλος του Χριστού, «ἤτω ἀνάθεμα»[1], να αποκόπτεται, δηλαδή, από το κοινό εκκλησιαστικό σώμα, ενώ η παράθεση της διατύπωσης «μαρὰν ἀθᾶ= ὁ Κύριος ἐγγύς, κοντά», δεν έχει να κάνει με καμιά φοβέρα, όπως συνήθως διαστρέφεται ο Αποστολικός λόγος, αλλά με την υπόμνηση της εγρηγόρσεως για την αποδοχή της αγάπης του Χριστού ως σημείου της ελεύσεως της βασιλείας του «νῦν καὶ ἀεί»!

 

Γ. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα λειτουργεί ως μετάβαση στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα, το οποίο βρίσκεται στήν ίδια γραμμή που εκδιπλώνεται από την εορτή της Μεταμορφώσεως υπό το θεματικό άξονα της βασιλείας και της κρίσεως του Θεού, όχι μόνο ως πραγματικότητα των εσχάτων, γιατί αυτό θα ήταν η απάτη του Ευαγγελίου, αλλά ως πραγματικότητα στην ιστορία, από το «γενηθήτω φῶς» της δημιουργίας προς τα έσχατα, εν πορεία, της τελειώσεως. Όλοι οι απατεώνες υπόσχονται...

 

Δ. Μετά το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα της προηγούμενης Κυριακής από το δέκατο ένατο κεφάλαιο, κατά το οποίο ο Χριστός υπογράμμισε ότι «δυσκόλως πλούσιος εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν», μεσοβαλούν για το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα η συζήτηση με τους Μαθητές για τη θέση τους στην παλιγγενεσία και την κρίση των δώδεκα φυλών του Ισραήλ και στο εικοστό κεφάλαιο η παραβολή της ομοιώσεως της βασιλείας των ουρανών με τον οικοδεσπότη που μίσθωσε τον αμπελώνα του σε εργάτες, με συμπερασματικές δύο προτάσεις αντιστοίχως: «Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι»(Ματθ. 19, 30), «Οὕτως ἔσονται οἱ ἔσχατοι πρῶτοι καὶ οἱ πρῶτοι ἔσχατοι· πολλοὶ γὰρ εἰσι κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί» (Ματθ. 20, 16). Ακολουθεί η ανάβαση στα Ιεροσόλυμα, κατά την οποία η μητέρα των αδελφών Ζεβεδαίου, η μετέπειτα Μυροφόρος Σαλώμη, δηλαδή η μητέρα των Αποστόλων Ιακώβου και Ιωάννου, η οποία ήταν συγγενής της Παναγίας, ζητά από το Χριστό να καθήσουν τα παιδιά της ό ένας δεξιά κι ο άλλος στα αριστερά του στη βασιλεία των ουρανών: «Εἰπὲ ἵνα καθίσωσιν οὗτοι οἱ δύο υἱοί μου εἷς ἐκ δεξιῶν σου καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου ἐν τῇ βασιλείᾳ σου» (Ματθ. 20, 21), η θεραπεία των δύο τυφλών και στην αρχή του εικοστού πρώτου κεφαλαίου η είσοδος στα Ιεροσόλυμα πάνω στο γαϊδουράκι με την προφητική αναφορά: «εἴπατε τῇ θυγατρὶ Σιών, ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι, πραῢς καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον υἱὸν ὑποζυγίου» (Ματθ. 21, 5. Πρβ. Ἡσ. 62, 11 και Ζαχ. 9,9). Ακολουθεί η εκδίωξη των εμπόρων από το Ναό, η θεραπεία χωλών και τυφλών, το επεισόδιο με τη νέκρωση της συκής, και η συζήτηση με τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους εν ποία εξουσία έκανε όλα αυτά μέσα στο ιερό («ἐν τῷ ἱερῷ», Ματθ. 21, 15), στους οποίους είπε την παραβολή του ανθρώπου με τα δύο τέκνα, που τα έστειλε να εργασθούν στον αμπελώνα του, προκειμένου να ελέγξει τους αρχιερείς και πρεσβυτέρους για την ασυνέπειά τους ως προς την πίστη, τονίζοντας ότι «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οἱ τελῶναι καὶ αἱ πόρναι προάγουσιν ὑμᾶς εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. 32 ἦλθε γὰρ πρὸς ὑμᾶς Ἰωάννης ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ· οἱ δὲ τελῶναι καὶ αἱ πόρναι ἐπίστευσαν αὐτῷ· ὑμεῖς δὲ ἰδόντες οὐδὲ μετεμελήθητε ὕστερον τοῦ πιστεῦσαι αὐτῷ».

 

Ε. Όπως στη Συναγωγή στη Γαλιλαία ο Χριστός άρχισε το κήρυγμά του με τη μετάνοια, κατά τον αυτόν τρόπο αρχίζει τη συζήτηση με τους αρχιερείς στην Ιουδαία πάλι με τη μετάνοια, μία ευθεία προσφυγή στην προφητική μαρτυρία περί του αποκαλυφθέντος σ᾽ αυτούς ασάρκου Λόγου, και για να κάνει πιο σαφή το λόγο του ότι ενεργεί ως ο Υιός και Λόγος του Θεού Πατρός και βασιλεύς της δόξης, παραθέτει μία παραβολή για τη βασιλεία των ουρανών, που είναι, όμως, ευθεία προσφυγή στο λόγο του Ἡσαΐα: «ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ φραγμὸν αὐτῷ περιέθηκε καὶ ὤρυξεν ἐν αὐτῷ ληνὸν καὶ ᾠκοδόμησεν πύργον» (Ἡσ. 5, 1 και 27, 2), όπως επίσης και το συμπέρασμά της: «λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν;» (ενδεικτικά Ἡσ. 8, 14 και 28, 16: Ψαλμ. 2, 6-8 και 118, 22).

 

ΣΤ. Κατά το σημερινό, λοιπόν, Ευαγγελικό Ανάγνωσμα ο Χριστός συνεχίζει το θεοφανικό του έργο με ένα παράδειγμα, μια παραβολή, παρμένη από τον καθημερινό βίο των ανθρώπων, εν προκειμένω το γεωργικό, αλλά, συγχρόνως, και με προβολή στην προφητική παράδοση. Ένας οικοδεσπότης φύτεψε ένα αμπέλι, το περίφραξε, έκανε πατητήρι και πύργο, για να είναι ασφαλσμένο το αμπέλι του, το νοίκιασε σε γεωργούς και ο ίδιος ξενιτεύθηκε. Όταν ήταν ο καιρός του τρύγου, έστειλε τους δούλους του, για να λάβει τους καρπούς του αμπελιού. Οι γεωργοί κακοποίησαν μέχρι και σκότωσαν τους πρώτους δούλους και εν συνεχεία και τους δεύτερους. Για τρίτη φορά στέλνει ο οικοδεσπότης τον ίδιο το γιο του, μήπως και ντραπούν, αλλά οι γεωργοί βλέποντας το μοναχογιό θεώρησαν ότι αυτό ήταν η ευκαιρία της ζωής τους, να τον σκοτώσουν, για να κληρονομήσουν όλη την κατάσταση. Οι αρχιερείς κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν τί εννοεί ο Χριστός, γιατί στην ερώτηση τί θα κάνει τους γεωργούς ο κύριος, όταν επιστρέψει, οι ίδιοι απαντούν με ένα λόγο τάχα απλοϊκό αλλά και νομικίστικο συγχρόνως: Θα τους εξαφανίσει από προσώπου γης και θα νοικιάσει το αμπέλι σ᾽ άλλους γεωργούς, που θα του αποδώσουν τους καρπούς. Επειδή, όμως, ο Χριστός στην αρχή της παραβολής χρησιμοποίησε το λόγο του Προφήτη Ησαΐα, εννοώντας τον ίδιο, γιατί και οι αρχιερείς του είχαν ζητήσει το λόγο, με ποιά εξουσία, δηλαδή, ενήργησε στο ιερό όσα είχε ενεργήσει, γι᾽ αυτό τους ελέγχει λέγοντάς τους ότι είναι ο λίθος, που έχουν προτυπώσει οι Προφήτες, που οι τάχα οἰκοδομοῦντες το λαό του Ισραήλ αρχιερείς τον απορρίπτουν, αλλά που ο ίδιος θα γίνει το θεμέλιο, η κεφαλή για ένα νέο ναό, είναι, κατά τους Προφήτες, μπροστά στα μάτια τους. Και ο Χριστός προχωρά ένα βήμα παραπέρα, λέγει ευθέως ότι η βασιλεία του Θεού θα παρθεί από τον Ισραήλ και θα δοθεί στα έθνη, που θα φέρουν καρπούς.

 

Ζ. Στη συνάντηση με τους αρχιερείς ο Χριστός, ως γνώστες όπως θα έπρεπε να είναι των Γραφών, τοποθετείται ευθέως ως προς την ταυτότητά του, αλλά, επιπλέον, επανακαθορίζει απέναντί τους και το άνοιγμά του προς όλα τα έθνη κατά το κήρυγμα των Προφητών, που έσπασαν την ιουδαϊκή αποκλειστκότητα σε μία προτυπική μαρτυρία της οικουμενικότητας των προφητικών οράσεων περί της βασιλείας του Χριστού,η οποία συνιστά την παλιγγενεσία του ανθρώπινου γένους και αφορά στον κάθε άνθρωπο και όχι σε ένα κλειστό κύκλο ενός λαού, ή μιας ομάδας, που σφετερίζεται το κοινό αγαθό του μυστηρίου της Θείας Οικονομίας ως βασιλείας νῦν καὶ ἀεί.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Α´ Κορινθ. 16 (ιστ´), 13-24: «13 Γρηγορεῖτε, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, κραταιοῦσθε. 14 πάντα ὑμῶν ἐν ἀγάπῃ γινέσθω. 15 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί· οἴδατε τὴν οἰκίαν Στεφανᾶ, ὅτι ἐστὶν ἀπαρχὴ τῆς Ἀχαΐας καὶ εἰς διακονίαν τοῖς ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς· 16 ἵνα καὶ ὑμεῖς ὑποτάσσησθε τοῖς τοιούτοις καὶ παντὶ τῷ συνεργοῦντι καὶ κοπιῶντι. 17 χαίρω δὲ ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ Στεφανᾶ καὶ Φορτουνάτου καὶ Ἀχαϊκοῦ, ὅτι τὸ ὑμῶν ὑστέρημα οὗτοι ἀνεπλήρωσαν· 18 ἀνέπαυσαν γὰρ τὸ ἐμὸν πνεῦμα καὶ τὸ ὑμῶν. Ἐπιγινώσκετε οὖν τοὺς τοιούτους. 19 Ἀσπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι τῆς Ἀσίας. ἀσπάζονται ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ πολλὰ Ἀκύλας καὶ Πρίσκιλλα σὺν τῇ κατ' οἶκον αὐτῶν ἐκκλησίᾳ. 20 ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀδελφοὶ πάντες. ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. 21 Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου. 22 εἴ τις οὐ φιλεῖ τὸν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, ἤτω ἀνάθεμα. μαρὰν ἀθᾶ. 23 Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μεθ᾽ ὑμῶν. 24 Ἡ ἀγάπη μου μετὰ πάντων ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ἀμήν».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματθ. 21(κα´), 33-42: «33 Ἄλλην παραβολὴν ἀκούσατε. ἄνθρωπος τις ἦν οἰκοδεσπότης, ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ φραγμὸν αὐτῷ περιέθηκε καὶ ὤρυξεν ἐν αὐτῷ ληνὸν καὶ ᾠκοδόμησεν πύργον, καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν. 34 ὅτε δὲ ἤγγισεν ὁ καιρὸς τῶν καρπῶν, ἀπέστειλε τοὺς δούλους αὐτοῦ πρὸς τοὺς γεωργοὺς λαβεῖν τοὺς καρποὺς αὐτοῦ. 35 καὶ λαβόντες οἱ γεωργοὶ τοὺς δούλους αὐτοῦ ὃν μὲν ἔδειραν, ὃν δὲ ἀπέκτειναν, ὃν δὲ ἐλιθοβόλησαν. 36 πάλιν ἀπέστειλεν ἄλλους δούλους πλείονας τῶν πρώτων, καὶ ἐποίησαν αὐτοῖς ὡσαύτως. 37 ὕστερον δὲ ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ λέγων· ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. 38 οἱ δὲ γεωργοὶ ἰδόντες τὸν υἱὸν εἶπον ἐν ἑαυτοῖς· οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείνωμεν αὐτὸν καὶ κατάσχωμεν τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ. 39 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος καὶ ἀπέκτειναν. 40 ὅταν οὖν ἔλθῃ ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος, τί ποιήσει τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις; 41 λέγουσιν αὐτῷ· Κακοὺς κακῶς ἀπολέσει αὐτούς, καὶ τὸν ἀμπελῶνα ἐκδώσεται ἄλλοις γεωργοῖς, οἵτινες ἀποδώσουσιν αὐτῷ τοὺς καρποὺς ἐν τοῖς καιροῖς αὐτῶν. 42 λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Οὐδέποτε ἀνέγνωτε ἐν ταῖς γραφαῖς, λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν; (43 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν ὅτι ἀρθήσεται ἀφ᾽ ὑμῶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ καὶ δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς)».

---

[1]. Αυτήν τη σημασία έχει ο όρος ἀνάθεμα στη συνοδική πράξη της Εκκλησίας και όχι αυτήν που προβάλλουν οι σύγχρονες παρεκκλησιαστικές, ή και οι ποικίλες προσωποληπτικές ομαδούλες, προτεσταντικής εμπνεύσεως καρικατούρες, που αυτοανακηρύσσονται, μάλιστα, αμύντορες της Ορθοδοξίας, ή ακόμη και νεοφανείς Ορθόδοξοι. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι αραδειάζουν κανόνες, ενώ αγνοούν παντελώς τη συνοδική και λειτουργική πράξη που προσκυνά το Χριστό του Μυστηρίου της Θείας Οικονομίας και όχι ένα είδωλο ακατανόητων εντολών και αποκλειστικοτήτων για ψυχωτικούς ανθρώπους μιας φαρισαϊκής- ηθικιστικής καθαρότητος ποικίλων εξυπηρετήσεων, ή ακόμη και κατεξουσίασης και νομής των αγαθών, υλικών και πνευματικών της Εκκλησίας ως νεωτερική συμμορία με μεγάλη δόση αγαπολογίας παντοειδούς εξαπάτησης.

 Μνήμη τῆς ἀποτομῆς τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου, Ἐνδόξου Προφήτου, Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου,

29 Αὐγούστου 2026, (Αριθμ. 35.1)

(ΣΗΜΕΙΩΜΑ)

 

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

 

Α. 1. Κατά το Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας η Μνήμη τῆς ἀποτομῆς τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου ετελείτο στο αγιότατο αυτού Προφητείο «ἐν τοῖς Σπαρακίου», ή Σφαρακίου, περιοχή βορειότερα της Παναγίας των Χαλκοπρατείων, μία περιοχή πολύ σημαντική εξ απόψεως στρατιωτικής και φύλαξης, με λιτή που απερχόταν από τη Μεγάλη Εκκλησία. Μεταγενέστερα καταγράφεται ο εορτασμός αυτός στην περίφημη Ι. Μ. Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου Στουδίου. Εν σχέσει με το σύγχρονο Τυπικό για Αποστολικό Ανάγνωσμα προεβλέπετο το απόσπασμα Πράξ. ιγ´, 25-39, με προσθήκη, δηλαδή, και των στίχων: «33 ὡς καὶ ἐν τῷ ψαλμῷ τῷ δευτέρῳ γέγραπται· υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. 34 Ὅτι δὲ ἀνέστησεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν μηκέτι μέλλοντα ὑποστρέφειν εἰς διαφθοράν, οὕτως εἴρηκεν, ὅτι δώσω ὑμῖν τὰ ὅσια Δαυὶδ τὰ πιστά. 35 Διὸ καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν. 36 Δαυὶδ μὲν γὰρ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσας τῇ τοῦ Θεοῦ βουλῇ ἐκοιμήθη καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ καὶ εἶδε διαφθοράν· 37 ὃν δὲ ὁ Θεὸς ἤγειρεν, οὐκ εἶδε διαφθοράν. 38 Γνωστὸν οὖν ἔστω ὑμῖν, ἄνδρες ἀδελφοί, ὅτι διὰ τούτου ὑμῖν ἄφεσις ἁμαρτιῶν καταγγέλλεται, 39 καὶ ἀπὸ πάντων ὧν οὐκ ἠδυνήθητε ἐν τῷ νόμῳ Μωυσέως δικαιωθῆναι, ἐν τούτῳ πᾶς ὁ πιστεύων δικαιοῦται». Από το Συναξάριο (Synaxarium Costantinopolitanun), εξάλλου, πληροφορούμαστε, ως έχει ήδη σημειωθεί, ότι η τιμία χείρ του Προδρόμου μεταφέρθηκε από κάποιο διάκονο Ιώβ από την Αντιόχεια επί βασιλείας Κωνσταντίνου και Ρωμανού των Πορφυρογέννητων και ενώ ετίθετο προς προσκύνηση υπό των χριστιανών, μετά φυλασσόταν στο Παλάτι, «ἐν τοῖς βασιλείοις». Προφανώς είναι το καταπίστευμα που θησαυρίζεται στο Παλάτι Τοπ-Καπί στην Κωνσταντινούπολη και δεν είναι προσιτό στους επισκέπτες παρά μόνο με ειδική άδεια.

2. Επαναλαμβάνω και ενταύθα τη λαϊκή αφήγηση ως καταγράφεται σε μία Παράδοση (Ν. Πολίτη, Παραδόσεις) περί τιμίας χειρός Αγίου, που ήταν εύπλαστη και ενώπιόν της παρείχετο η δικαιοσύνη στην Κωνσταντινούπολη, οπότε η χειρ εκινείτο αναλόγως της αληθούς ή ψευδούς μαρτυρίας του κάθε μάρτυρος. Ίσως αυτό συνδέεται με το καταγραφόμενο θαύμα που συνέβαινε στην Αντιόχεια, καθώς εκεί αντί του Τιμίου Σταυρού υψώνετο η χείρ του Προδρόμου και αναλόγως εκτεινόταν ή συστελλόταν.

3. Η τέλεση της Μνήμης τῆς ἀποτομῆς τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου πρέπει να συνθεωρείται με τον εορτασμό του Γενεθλίου του στις 24 Ιουνίου και οπωσδήποτε με τη Σύναξη, ως μεθέορτη των Θεοφανείων, στις 7 Ιανουαρίου.

 

Β. Συγκρίνοντες την υμνολογία της εορτής εν σχέσει με τις δύο προαναφερθείσες πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτή ορίζεται: α) από τα γεγονότα του Αποστολικού και του Ευαγγελικού Αναγνώσματος, β) από τις εξαγγελίες των τριών Προφητικών Αναγνωσμάτων για τον ερχόμενο μετά από αυτόν ως αυτοπτική μαρτυρία περί του αμνού του αίροντα «τοῦ κόσμου τὰ πταίσματα» και γ) ότι είναι ο Ιωάννης «μεσίτης», μεθόριος, μεταξύ Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, αλλά και «τὸ τῆς ἐρήμου καλλώπισμα, καὶ Προφητῶν ἡ σφραγίς», και ως καταγράφεται στο Κοντάκιο: «Ἡ τοῦ Προδρόμου ἔνδοξος ἀποτομή, οἰκονομία γέγονέ τις θεϊκή, ἵνα καὶ τοῖς ἐν ᾍδῃ τοῦ Σωτῆρος κηρύξῃ τὴν ἔλευσιν», μία φωτοειδή σημασιοδότηση της καθολοκότητος της Εκκλησίας, παλαιού και νέου Ισραήλ και παντός γένους ανθρώπων, ζώντων και κεκοιμημένων!

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα:  (Του Προδρόμου): Πράξ. ιγ´, 25-32: «25 Ὡς δὲ ἐπλήρου ὁ Ἰωάννης τὸν δρόμον, ἔλεγε· τίνα με ὑπονοεῖτε εἶναι; Οὐκ εἰμὶ ἐγώ, ἀλλ᾿ ἰδοὺ ἔρχεται μετ᾿ ἐμὲ οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν λῦσαι. 26 Ἄνδρες ἀδελφοί, υἱοὶ γένους Ἀβραὰμ καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Θεόν, ὑμῖν ὁ λόγος τῆς σωτηρίας ταύτης ἀπεστάλη. 27 Οἱ γὰρ κατοικοῦντες ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ οἱ ἄρχοντες αὐτῶν τοῦτον ἀγνοήσαντες, καὶ τὰς φωνὰς τῶν προφητῶν τὰς κατὰ πᾶν σάββατον ἀναγινωσκομένας κρίναντες ἐπλήρωσαν, 28 καὶ μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου εὑρόντες ᾐτήσαντο Πιλᾶτον ἀναιρεθῆναι αὐτόν. 29 Ὡς δὲ ἐτέλεσαν πάντα τὰ περὶ αὐτοῦ γεγραμμένα, καθελόντες ἀπὸ τοῦ ξύλου ἔθηκαν εἰς μνημεῖον. 30 Ὁ δὲ Θεὸς ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν· 31 ὃς ὤφθη ἐπὶ ἡμέρας πλείους τοῖς συναναβᾶσιν αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας εἰς Ἱερουσαλήμ, οἵτινές εἰσι μάρτυρες αὐτοῦ πρὸς τὸν λαόν. 32 Καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς εὐαγγελιζόμεθα τὴν πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίαν γενομένην, ὅτι ταύτην ὁ Θεὸς ἐκπεπλήρωκε τοῖς τέκνοις αὐτῶν, ἡμῖν, ἀναστήσας Ἰησοῦν».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: (Του Προδρόμου): Μάρκ. στ´, 14-30: «14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν ἠγέρθη, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. 15 Ἄλλοι ἔλεγον ὅτι ᾿Ηλίας ἐστίν· ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ἐστὶν ὡς εἷς τῶν προφητῶν. 16 Ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν ὅτι ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Ἰωάννην, οὗτός ἐστιν· αὐτὸς ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. 17 Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. 18 Ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. 19 Ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ ἠδύνατο· 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτόν, καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. 21 Καὶ γενομένης ἡμέρας εὐκαίρου, ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας, 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης τῷ Ἡρῴδη καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· αἴτησόν με ὃ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι. 23 Καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι ὃ ἐάν με αἰτήσῃς δώσω σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. 24 Ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ αὐτῆς· τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. 25 Καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα ᾐτήσατο λέγουσα· θέλω ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. 26 Καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεύς, διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. 27 Καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτωρα ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. 28 Ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ, καὶ ἤνεγκε τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ, καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς. 29 Καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ, καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν μνημείῳ. 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ ὅσα ἐποίησαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν».