HELLENOPHONIA

Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

  

Ἡ ἐν τῷ Ναῷ Εἴσοδος τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, (21/11/2025), (21/11/2018), (Αριθμ. 53E)

 

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. 1. Η εορτή των Εισοδίων είναι η προτελευταία του κύκλου μιας σειράς εορτών, ο οποίος κύκλος αρχίζει με τον Ευαγγελισμό και κλείνει με την εορτή της Συλλήψεως της Θεοτόλου από την Προμήτορα Άννα. Υπογραμμίζω την αρχή με τον Ευαγγελισμό, γιατί κατά το Παλαιό Ρωμαϊκό Ημερολόγιο η αρχή του έτους συνέπιπτε με το μήνα Μάρτιο, ενώ ως προς το περιεχόμενο της πίστεως ο Ευαγγελισμός είναι η κορύφωση της διακονίας της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Μυστήριο της Θείας Οικονομίας, που διενεργεί ο Υιός και Λόγος του Θεού Πατρός, ως αποφωνείται, εξάλλου, και στο Απολυτίκιο της εορτῆς: «Χαῖρε τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου ἡ ἐκπλήρωσις».

2. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των εορτών προς τιμήν της Παναγίας είναι η συνοδική επίκλησή της ως Θεοτόκου, κατά τις ερμηνευτικές διατυπώσεις εν πρώτοις με το Σύμβολο της Πίστεως και εν συνεχεία ονομαστικά με τους Όρους και τις συνοδικές αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων. Δεν πρόκειται για μία υστερογενή ερμηνεία, αλλά αποτελεί την ανάδειξη της Προφητικής και Αποστολικής καταγραφής των Προφητικών επαγγελιών, των Θεοφανειών, δηλαδή, και της ανακεφαλαιώσεως του ανθρώπινου γένους και ολόκληρης της κτίσης με την Αποκάλυψη του Υιού και Λόγου του Θεού σαρκί, μέσα σε μία και ενιαία πορεία του αρχαίου και του νέου Ισραήλ, ζώντων και κεκοιμημένων. Τούτο συνιστά, εξάλλου, και το γεγονός της καθολικότητος της Εκκλησίας κατά το Σύμβολο της Πίστεως και όχι κατά τις θεωρίες των νεοφανών «θεολόγων». Προϋποτίθεται η συναγωγή του γένους των ανθρώπων ως ανακεφαλαίωση, και έπεται η πορεία του στην Εκκλησία.

3. Κατά τις εορτές της Υπεραγίας Θεοτόκου στον ενιαύσιο κύκλο παρακαλουθούμε την επανάληψη σχεδόν των αυτών Προφητικών, Αποστολικών και Ευαγγελικών Αναγνωσμάτων, όπου στο κέντρο είναι πάντα ο δρων την Αποκάλυψη Υιός και Λόγος του Θεού, και όπου η κάθε εορτή της Παναγίας είναι ένας ευθύς προχειρισμός, μία εξαγγελία για τα θεοφανικά γεγονότα του Χριστού, που έπονται χρονικά. Η όποια απόκλιση από τον κεντρικό επαναληπτικό πυρήνα σχετίζεται μόνο με τον τονισμό του ιδιαίτερου γεγονότος. Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό είναι οι Καταβασίες, που μας προετοιμάζουν για την εορτή, ένα είδος προχειρισμού, ο οποίος βαίνει προς κορύφωση με έναρξη στα Προεόρτια, κατά την προηγούμενη ημέρα, τα οποία αποτελούν λειτουργική εισαγωγή για την κύρια ημέρα και δεν απουσιάζουν από καμία εορτή της Παναγίας.

4. Θα πρέπει επιπλέον να επισημάνουμε ότι οι γιορτές αυτές παρουσιάζουν εν πολλοίς κοινά στοιχεία στην υμνολογία, με τις επιμέρους διαφοροποιήσεις να εξυπηρετούν τον τονισμό του εκάστοτε επιμέρους γεγονότος. Πάντως, πάντοτε υπάρχει η αναφορά στην αντιστοιχία των Προφητικών εξαγγελιών και της καταγραφής της μαρτυρίας των Ευαγγελιστών και των Αποστόλων, ιδίως του Απόστολου Παύλου, ο οποίος δεν κήρυξε απλώς προς τα έθνη αλλά επέμεινε στην ενότητα του ανθρώπινου γένους, στο δωρηθέντα ανακαινισμό του ανθρώπου και της κτίσης από τον Ενανθρωπήσαντα Λόγο, ως δρώντα Θεό, που κτίζει τον κόσμο, ως Δημιουργός, και τον ανακεφαλαιώνει, ανακαινίζει τη δημιουργία του κατά τους Πατριάρχες και τον αρχαίο Ισραήλ και τους Αποστόλους και τους Αγίους του νέου, ανακαλώντας άπαν το γένος των ανθρώπων στην κατάσταση της κατά χάρη φωτοείδειας. Σ᾽ αυτήν την πορεία γίνεται η αναγωγή στον Αβραάμ ως πατέρα των εθνών, όχι μόνο του Ισραήλ.

5. Για να αντιληφθούμε ένα βασικό στοιχείο της υμνολογίας, η οποία δίνει μία εικόνα της ζωής της Παναγίας, ιδίως κατά την Είσοδό της στο Ναό, πρέπει να λάβουμε ως προϋπόθεση όλη την ερμηνευτική που ακολούθησε στη μεταποστολική περίοδο, την κυρηγματική πράξη των Πατέρων της Εκκλησίας, που επέμειναν στην ενότητα των θεοφανικών γεγονότων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, στην ερμηνεία των εξαγγελιών και των εκπληρώσεων, σ᾽ αυτό που λέγεται στην εκκλησιαστική γλώσσα τύπος, παραστατικές εικόνες, σκιά, δηλαδή μία εικόνα παραβολική, και αλήθεια, εκπληρουμένη στο πρόσωπο του Χριστού, αποκαλυφθέντος καταρχάς στο στενό οικογενειακό του κύκλο, με εξαίρετη θέση αυτήν της Υπεραγίας Θεοτόκου, των γονέων της, της Ελισάβετ και του Ζαχαρία και του υιού αυτών Ιωάννη του Προδρόμου, οι οποίοι ήσαν οι φορείς της Προφητικής παραδόσεως του Ισραήλ. Μόνο, αν έχουμε υπόψη μας όλη αυτήν την ενότητα της παραδόσεως, αντιστοιχίας θεοφανικών γεγονότων Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, καθίσταται κατανοητή η υμνολογική ερμηνευτική της Εκκλησίας για γεγονότα της αγίας ζωής της Υπεραγίας Θεοτόκου, που δεν καταγράφονται λεπτομερειακά στην Καινή Διαθήκη, αλλά συμπληρώνονται διά των εξαγγελιών υπό των Προφητών της Παλαιάς Διαθήκης και εν συνεχεία αντιστοίχησης στα πρόσωπα της Καινής Διαθήκης, μία μέθοδος που την εφήρμοσε στό κήρυγμά του ο Χριστός, ώστε να τον αναγνωρίσει ο Ισραήλ και ο ὄχλος, όλοι οι άνθρωποι αδιακρίτως φυλετικής καταγωγής, ότι είναι ο ίδιος ο Θεός Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ, ως Νέος Αδάμ και η Παναγία ως Νέα Εύα. Σημειώνω όλα αυτά, για να μην παγιδευόμαστε από την παραφιλολογία της λεγόμενης απόκρυφης γραμματείας, η οποία προβάλλεται προς αμφισβήτηση της παρουσίας της Θεοτόκου στο μυστήριο της Θείας Ενανθρωπήσεως, ως της εξαιρέτου μάρτυρος της πραγματικής Γεννήσεως του Λόγου, γι᾽ αυτό και «κυρίως Θεοτόκου» εκ ρίζης Δαβίδ και όχι μιας «άγαμης μητέρας», κατά τη ρήση των νεοφανών υβριστών της Θεοτόκου, οι οποίοι αγνούν ακόμη και τα τρία πρώτα κεφάλαια του Ευαγγελίου του Ματθαίου, για να καταλάβουν, πώς μεταβαίνει ο ευαγγελικός λόγος συμβατικά από τη γυναίκα Ιωσήφ του Μνήστορος στη Μητέρα και τον υιό αυτής, τουτέστιν στο Χριστό και τη Θεοτόκο. Θυμίζουν ενπολλοίς την απόκρυφη γραμματεία, η οποία προήλθε από αποκλίνοντες χριστιανούς, που ήθελαν να ερμηνεύσουν την παράδοση της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης κατά τη δική τους γνώμη και κατά τις προσωπικές τους πεποιθήσεις, στο περιθώριο της εκκλησιαστικής κοινότητας, μόνο που οι σύγχρονοι υβριστές θέλουν να επιβληθούν εξουσιαστικά οι απόψεις τους στο εκκλησιαστικό πλήρωμα, εισπράττοντες, μάλιστα, και πλουσιοπάροχες απολαβές, ως εξωνημένοι φαρισαίοι!

 

Β. 1. α. Η Εκκλησία εορτάζει κατά τα Προεόρτια των Εισοδίων επίσης τη μνήμη του Αγίου Πρόκλου, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως (434-446). Υπήρξε μαθητής του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου και έκανε την ανακομιδή των λειψάνων του και την εναπόθεσή τους στο Ιερό Βήμα της εκκλησίας των Δώδεκα Αποστόλων. Μετά την κλοπή από τους Σταυροφόρους τα λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου επεστράφησαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο το 2004 και φυλάσσονται προς προσκύνηση στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι. Ο Άγιος Πρόκλος υπήρξε ένας από τους υπερασπιστές των αποφάσεων της Τρίτης Οικουμενικής Συνόδου και των ερμηνευτικών διατυπώσεων της Εκθέσεως των Διαλλαγών, ενός Συνοδικού Κειμένου διαλλαγής μεταξύ των τοπικών εκκλησιών Αλεξάνδρειας και Αντιόχειας μετά την Τρίτη Οικουμενική, διά του οποίου επαναβεβαιώθηκε η καταδίκη του Νεστορίου, ο οποίος δεν δεχόταν τον όρο Θεοτόκος για την Παναγία, και γι᾽ αυτό η Εκκλησία ενσωμάτωσε τις διατυπώσεις της Εκθέσεως των Διαλλαγών μαζί με αυτές του Αγίου Κυρίλλου στον Όρο και τις ερμηνευτικές διασαφηνίσεις κατά την Τέταρτη Οικουμενική Σύνοδο, ενέταξε δε τη μνήμη του στο πλαίσιο των εόρτιων γεγονότων αποδόσεως της εξαίρετης τιμής της Παναγίας ως Θεοτόκου. Ενδεικτικό είναι το Ἐξαποστειλάριοτου Αγίου, ἦχος β´: «Ὡς ἀρετῶν ὁμότροπος, τοῦ σοφοῦ Χρυσοστόμου, καὶ τοῦ ἐκείνου γέγονας, θρόνου ἔνδοξε Πρόκλε, διάδοχος θεοκήρυξ· καθελὼν Νεστορίου, τοῦ δυσσεβοῦς τὴν αἵρεσιν, Θεοτόκον κυρίως καὶ ἀληθῶς, τὴν Ἁγνὴν ἐκήρυξας καὶ Παρθένον, μεθ᾽ ἧς ὑπὲρ τῆς Ποίμνης σου, τὸν Χριστὸν ἐκδυσώπει».

β. Το Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας παρέχει την πληροφορία ότι η εικοστή Νοεμβρίου είναι ημέρα μνήμης των Αγίων Πατριαρχών «τῆς βασιλίδος πόλεως Μαξιμιανοῦ, Πρόκλου, Ἀνατολίου καὶ Γενναδίου», ωστόσο, αναγράφεται ότι «Τὴν δὲ αὐτῶν σύναξις ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία ἀεὶ ἐν ἡμέρᾳ κυριακῇ ἑορτάζει», ενώ, με τις υμνολογικές προσθήκες που ισχύουν μέχρι την εορτή των Θεοφανείων, καθοράται ως ενιαία περίοδος γεγονότων τα Εισόδια μέχρι και τα Θεοφάνεια, τα οποία, προ της εισαγωγής των Χριστουγέννων ως ιδιαίτερης εορτής, συνείχαν τη Γέννηση και τη Βάπτιση του Χριστού ως ένα γεγονός, ήτοι ως το γεγονός της Θείας Ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου, της φωτοειδούς Θείας Οικονομίας του.

γ. Ας σημειωθεί ὅτι οι τέσσερεις ἅγιοι Πατριάρχες ηγούνται του πατριαρχικού θρόνου της Κωνσταντινούπολης από την πρώτη μεταεφέσια περίοδο (ο Μαξιμιανός εκλέγεται από την αντιπροσωπεία που εστάλη από την Έφεσο στην Κωνσταντινούλη εις αντικατάσταση του καταδικασθέντος Νεστορίου και ο Γεννάδιος διαδέχτηκε τον Ανατόλιο, τον Πατριάρχη της Δ´ εν Χαλκηδόνι Οικουμενικής Συνόδου, και αναλώθηκε στην προσπάθεια ομαλής εφαρμογής των αποφάσεων της Χαλκηδόνος κυρίως στην Αντιόχεια.

δ. Και πάλι κατά το Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας η εορτή των Εισοδίων, «ὅτε ἀφιερώθη καὶ ἀνετέθη ἐν τῷ ναῷ», τελείται «ἐν τῷ πανσέπτῳ αὐτῆς ναῷ ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις, τῆς λιτῆς ἕωθεν μετὰ τοῦ πατριάρχου ἀπὸ τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας ἐκεῖσε παραγινομένης». Η Παναγία των Χαλκοπρατείων, όπως και η Παναγία των Βλαχερνών, υπήρξαν Πατριαρχικοί Ναοί. Ειδικότερα στην Παναγία των Χαλκοπρατείων ενσωματώθηκε το αρχαιότερο βαπτιστήριο της Κωνσταντινούπολης και μεταφέρθηκαν εκεί όλα τα καταπιστεύματα της Θεοτόκου, των Θεοπατόρων και των Αγίων Ιακώβου και Συμεώνος του Θεοδόχου από το αρχικό Προφητείο, το οποίο είχε ιδρυθεί από το Μεγάλο Κωνσταντίνο μαζί με το Ναό του Αγίου Μωκίου στο έβδομο τμήμα στα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης στις 11 Μαΐου 330. Κατά ταύτα, μαζί με το Σύμβολο Πίστεως Νικαίας- Κωνσταντινουπόλεως, τα καταπιστεύματα της Θεοτόκου και η συνοδική και λειτουργική πράξη της βασιλίδος των πόλεων για την παρουσία της Θεοτόκου ως της εξαιρέτου, κατά το λειτουργικό ἐξαιρέτως, μάρτυρος της αληθούς Ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου κατέστησαν την Κωνσταντινούπολη Νέα Σιών όλων των εθνών.

2. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα των Εισοδίων είναι το ίδιο με το Αποστολικό Ανάγνωσμα της εορτής της Αναμνήσεως της Αγίας Σκέπης της Υπεραγίας Θεοτόκου, την 1η Οκτωβρίου και στον ελλαδικό χώρο κατά μετάθεση την 28 Οκτωβρίου, η οποία εορτή της Αναμνήσεως εποιήθη μεταγενέστερα στους νεότερους χρόνους, όπως έχει ήδη αναφερθεί, κατά το πρότυπο των ήδη καθιερωμένων εορτών προς τιμή της Θεοτόκου. Ουσιαστικά πρόκειται για το αρχικό Ανάγνωσμα των Εισοδίων.

α. Τό Αποστολικό Ανάγνωσμα βρίσκεται σε αντιστοιχία προς το πρώτο (και τρίτο) Προφητικό Ανάγνωσμα της εορτής, Ἐξόδ. κεφ. 40, 1-9,14 καὶ 28-29, σύμφωνα με το οποίο o Θεός δίνει οδηγίες στο Μωϋσή για το πώς θα κατασκευάσει τη σκηνή του Μαρτυρίου και πού θα τοποθετήσει την Κιβωτό του Μαρτυρίου (κατά το Αποστολικό Ανάγνωσμα, Ἑβρ. η´: 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης»), με το πρώτο καταπέτασμα, το κάλυμμα του καταπετάσματος, την τράπεζα, την πρόθεση, τη λυχνία, το θυσιαστήριο των καρπωμάτων, τον αγιασμό του χρυσού θυσιαστηρίουστο ἅγιον τῶν ἁγίων, όπου και η Κιβωτός του Μαρτυρίου. Το απόσπασμα κατακλείεται με την παρατήρηση: «Καὶ ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου καὶ δόξης Κυρίου ἐπλήσθη ἡ σκηνή. Καὶ οὐκ ἠδυνάσθη Μωυσῆς εἰσελθεῖν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ὅτι ἐπεσκίαζεν ἐπ᾽ αὐτὴν ἡ νεφέλη καὶ δόξης Κυρίου ἐνεπλήσθη ἡ σκηνή», γιατί ο Μωϋσής δὲν είχε ούτε το ιερατικό ούτε το αρχιερατικό αξίωμα. Το τρίτο Προφητικό Ανάγνωσμα προέρχεται από το όραμα του Προφήτη Ιεζεκιήλ, κεφ. 43, 27 καὶ 44, 14, όπου ο Προφήτης βρίσκεται ενώπιον του θυσιαστηρίου των ολοκαυτωμάτων, στο οποίο ο Αρχιερεύς, έχοντας προσφέρει τα ολοκαυτώματα ζωντανών κτηνών, όπως λέγεται και στο σημερινό Αποστολικό Ανάγνωσμα, εισήρχετο μια φορά το χρόνο στη Σκηνή του Μαρτυρίου: «7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων» (Ἑβρ. θ´, 7). Ο Προφήτης οράται την όγδοη ημέρα και το επέκεινα αυτής, το ευχαριστιακό δείπνο της Πεντηκοστής με την κατά ανατολάς κλειστή πύλη, δηλαδή την Παναγία και το γεγονός της Ενανθρωπήσεως του Λόγου και τη Θεία Ευχαριστία: «Ἔσται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὀγδόης καὶ ἐπέκεινα, ποιήσουσιν οἱ ἱερεῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τὰ ὁλοκαυτώματα ὑμῶν καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου ὑμῶν, καὶ προσδέξομαι ὑμᾶς, λέγει Κύριος. Καὶ ἐπέστρεψέ με κατὰ τὴν ὁδὸν τῆς πύλης τῶν Ἁγίων τῆς ἐξωτέρας, τῆς βλεπούσης κατὰ ἀνατολάς, καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη. Καὶ εἶπε Κύριος πρός με· ἡ πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται, οὐκ ἀνοιχθήσεται, καὶ οὐδεὶς μὴ διέλθῃ δι᾽ αὐτῆς ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ εἰσελεύσεται δι᾽ αὐτῆς καὶ ἔσται κεκλεισμένη. Διότι ὁ ἡγούμενος οὗτος καθήσεται ἐν αὐτῇ, τοῦ φαγεῖν ἄρτον ἐναντίον Κυρίου» (Ἰεζ. κεφ. 43, 27- 44, 2-3).

β. Στο δεύτερο Προφητικό Ανάγνωσμα (Ἐξόδ. κεφ. 3, 1-8)[1] καταγράφεται το γνωστό σε όλους μας περιστατικό με το Μωϋσή στο όρος Χωρήβ, όπου βρέθηκε ενώπιον της φλεγόμενης και μη κατακαιόμενης βάτου, μία σκηνή γνωστή και από την αγιογραφία, που θυμίζει το γεγονός της Μεταμορφώσεως, και συνομίλησε με τον εξερχόμενο εκ της βάτου Άγγελο, το Μεγάλης βουλής Άγγελο, τον άσαρκο Λόγο, ο οποίος τον κάλεσε να ελευθερώσει και να οδηγήσει το λαό του Ισραήλ από την Αίγυπτο πίσω στη γη της επαγγελίας, αποκαλύπτοντάς του ότι είναι ο Θεός των Πατέρων του: «ἐγὼ εἰμι ὁ Θεὸς τοῦ πατρός σου, Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ Θεὸς Ἰσαάκ καὶ Θεὸς Ἰακώβ» (Ἐξόδ. 3, 6). Πρόκειται για μία από τις πολύ γνωστές Θεοφάνειες του άσαρκου Λόγου της προφητικής παραδόσεως, όπου με τη βάτο προτυπώνεται η Θεοτόκος και αποτελεί μέχρι σήμερα ισχυρό τοπόσημο της Ι. Μ. Αγίας Αικατερίνης Σινά, ένα σημείο που συνέχει όλη τη φιλόκαλη παράδοση των Ορθοδόξων.

γ. Ο Απόστολος Παύλος, απευθυνόμενος προς τους Εβραίους χριστιανούς (και δεν λαμβάνω υπόψη μου τί λένε οι βιβλικοί θεολόγοι, αν προέρχεται η Επιστολή από τη γραφίδα του Αποστόλου Παύλου ή από άλλο χέρι χριστιανού, γιατί τα κείμενα της Αγίας Γραφής καταγράφουν τα γεγονότα της εκκλησιαστικής κοινότητας του αρχαίου και του νέου Ισραήλ σε μία συνέχεια μαρτυρίας κηρύγματος και υμνολογίας, ανεξαρτήτως κονδυλογράφων), τους εξηγεί ότι όλες οι Θεοφάνειες του Ισραήλ εκβάλλουν και ανακεφαλαιώνονονται στο Χριστό, γιατί είναι οΘεός που ανακεφαλαιώνει ἐν ἑαυτῷ όλο τον κόσμο, συνέχων τα τρία αξιώματα του Ισραήλ, τον οποίο εισάγει στο Μυστικό Δείπνο ολοτελώς (βασιλεύς-δημιουργός, προφήτης/διδάσκαλος (γι᾽ αυτό χρησιμοποιεί τις παραβολές) και ιερεύς/ θύτης και θύμα, θύων και θυόμενος, προσφέρων και προσφερόμενος και προσδεχόμενος τη λογική θυσία μετά του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος, ορώμενος και μετεχόμενος Πνευματικώς δυνάμει υπό όλων κατά την εκάστου δεκτικότητα και όχι κατά ειδωλικό, ήτοι μηχανιστικό τρόπο.

δ. Απέναντι σε ένα αντισημιτικό πνεύμα, που διαπνέει πολλούς χριστιανούς, οι οποίοι οδηγούνται στην υποτίμηση της Παλαιάς Διαθήκης και σε μία συνθηματολογική χρήση της Καινής Διαθήκης, πρέπει να σημειώσω ότι Εκκλησία χωρίς την Προφητική μαρτυρία και παράδοση δεν υφίσταται, γιατί μία τέτοια εκδοχή της Εκκλησίας συνιστά συγκαιριακή οργάνωση και χρονική κατασκευή, που δεν έχει σχέση με την οικουμενικότητα και τη συμπαντική συναγωγή επί τω αυτώ της κτίσης και της ιστορίας του ανθρώπινου γένους και μιας πορείας του στους ανοιχτούς ορίζοντες της των πάντων φωτοδοσίας. Κατά ταύτα και ο όρος ολοκαύτωμα για τον Εβραϊκό λαό έχει άκρως βιβλικό περιεχόμενο, και οφείλουμε να ανακαλούμε για την κατανόηση της απάνθρωπης περιπέτειάς τους όλα τα γεγονότα της Προφητικής παραδόσεως ως κοινής ζωής του ανθρώπινου γένους.

3. To Αποστολικό Ανάγνωσμα, που ήδη μάς είναι οικείο, σε συνάρτηση με τα Προφητικά Αναγνώσματα που ανακυκλώνονται με ελάχιστες διαφοροποιήσεις, τα οποία αποτελούν την πρώτη ύλη της εορτής των Προεορτίων, μας καθιστούν οικεία μία υμνολογία Προφητικών εξαγγελιών, προτυπώσεων και παραστατικών φυσικών συμβόλων, ώστε από τη σκιά του Νόμου να προοδεύσουμε στην αποδοχή της αληθείας για την προετοιμασία της Θεοτόκου να αποδεχθεί να γίνει η δούλη Κυρίου η Κεχαριτωμένη, ο Ναός και το παλάτιον του Παμβασιλέως Χριστού, η μόνη Θεοτόκος: «Τὸ πλῆρες δόξης παλάτιον, τὸ μέγα Προφητῶν περιήχημα,θρόνος ὁ ἅγιος, ἔνδον εἰς Ἅγια τίθεται, τῷ Βασιλεῖ τῶν ὅλων ἑτοιμαζόμενος» (Κανών α´, Προεόρτιος, Ὠδὴ στ´, τροπάριο γ´). Εξάλλου, η πρόοδος της Παναγίας εντάσσεται στο όλο σχέδιο της Θείας Οικονομίας ως προφητική αναμονή, ζωή και ελπίδα του κόσμου[2], όπου όλα τα γεγονότα συμπίπτουν: «Ὑμνῶ σου Κόρη τὴν σύλληψιν, ὑμνῶ σου τὴν ἀπόρρητον γέννησιν, ὑμνῶ τὴν σκέπην σου, βλάβης δι᾽ ἧς πάσης ῥύομαι, ὁ πρὸς τὴν σὴν γαλήνην κατεπειγόμενος» (Κανών α´, Προεόρτιος, Ὠδὴ στ´, τροπάριο δ´), ή «Ζηλοῦσα τὴν πάλαι θεοφρόνως, ἡ Ἄννα εὐχὴν ἀποπληροῖ, καὶ σὲ προσανατίθεται, τῷ Ἱερῷ Πανάμωμε, ἱερωτάτην σύλληψιν,μέλλουσαν ἕξειν καὶ γέννησιν» (Κανών α´, Προεόρτιος, Ὠδὴ γ´, τροπάριο γ´). Περισσότερο περιληπτικό είναι το Θεοτοκίο των Προσομοίων των Προεορτίων, ἦχος δ´: «Σήμερον ὁ θεοχώρητος ναός, ἡ Θεοτόκος, ἐν Ναῷ Κυρίου προσάγεται, καὶ Ζαχαρίας ταύτην ὑποδέχεται. Σήμερον τὰ τῶν Ἁγίων Ἅγια ἀγάλλονται, καὶ ὁ χορὸς τῶν Ἀγγέλων μυστικῶς πανηγυρίζει, μεθ' ὧν καὶ ἡμεῖς ἑορτάζοντες σήμερον, σὺν τῷ Γαβριὴλ ἐκβοήσωμεν. Χαῖρε Κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, ὁ ἔχων τὸ μέγα ἔλεος», και το Απολυτίκιο της εορτής, όπου σαφέστατα η εορτή των Εισοδίων είναι ο προχειρισμός της Γεννήσεως του Χριστού: «Σήμερον τῆς εὐδοκίας Θεοῦ τὸ προοίμιον, καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας ἡ προκήρυξις. Ἐν Ναῷ τοῦ Θεοῦ τρανῶς ἡ Παρθένος δείκνυται, καὶ τὸν Χριστὸν τοῖς πᾶσι προκαταγγέλλεται. Αὐτῇ καὶ ἡμεῖς μεγαλοφώνως βοήσωμεν· Χαῖρε τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου ἡ ἐκπλήρωσις».

 

Γ. Η σημερινή εορτή έχει την κορύφωσή της στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα, το οποίο είναι το ίδιο με την εορτή της Κοιμήσεως και του Γενεθλίου της Θεοτόκου. Η ιδιαίτερη διακονία της Θεοτόκου στο μυστήριο της Θείας Ενανθρωπήσεως καταγράφεται στην κατακλείδα του Ευαγγελικού Αναγνώσματος, όπου ο μακαρισμός της απλής γυναίκας εκ του ὄχλου, μπορεί να μεταφρασθεί κάπως έτσι: Χαρά στη μάνα που σε γέννησε και τρεις φορές χαρά της, φέρνει συγχρόνως και την απάντηση από το Χριστό για κλήση του κάθε ανθρώπου να ακούσει και να τηρήσει το λόγο του Θεού, μία πρόταση, που υπονοεί αφενός τη μίμηση του τρόπου της Παναγίας ως δούλης Κυρίου, αφετέρου ότι ο ίδιος είναι ο Λόγος του Θεού ο παρέχων τη σωτηρία και την ανάσταση.

 

Δ. Ως σημείωση μόνο ενταύθα θέλω να επισημάνω το θόρυβο που προσπαθούν να εγείρουν οι αυτοί ασχημονούντες εναντίον της Θεοτόκου για χειροτονία διακονισσών, γυναικών και άλλων τινών δικαιωματιστών υπηρετούντες ατζέντες που δεν προέρχονται από εκκλησιαστική ανάγκη, αλλά από την ανάγκη των ιδίων, της μειωμένης τους ανδρικότητας, ή του μειωμένου τους ανδρικού φρονήματος, ώστε να εκμεταλλεύονται δωρεάν τις γυναίκες, ως συνήθως, ελέγχοντάς τες επιπλέον με επίπλαστες χειροτονίες -χειροθεσίες, ενώ επιβραβεύουν και το «ανίερο κυησιακό τράφικινκ» με την καμουφλαρισμένη ορολογία περί παρένθετης μητρότητας.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Ἑβρ. θ´, 1-7: «1 Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη σκηνὴ δικαιώματα λατρείας τό τε Ἅγιον κοσμικόν. 2 σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια. 3 μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη Ἅγια Ἁγίων, 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, 5 ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν κατὰ μέρος. 6 Τούτων δὲ οὕτω κατεσκευασμένων εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες, 7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: (ὁμοίως 8 Σεπτ.) Λουκ. ι´, 38-42, ια´, 27-28: «38 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἴκον αὐτῆς. 39 καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ ἤκουε τὸν λόγον αὐτοῦ. 40 ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπε· Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται. 41 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά· 42 ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς.- 27 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας. 28 αὐτὸς δὲ εἶπε· Μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν».



[1]. «Καὶ Μωυσῆς ἦν ποιμαίνων τὰ πρόβατα ᾿Ιοθόρ τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ τοῦ ἱερέως Μαδιὰμ καὶ ἤγαγε τὰ πρόβατα ὑπὸ τὴν ἔρημον καὶ ἦλθεν εἰς τὸ ὄρος Χωρήβ. 2 ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου ἐν πυρὶ φλογὸς ἐκ τοῦ βάτου, καὶ ὁρᾷ ὅτι ὁ βάτος καίεται πυρί, ὁ δὲ βάτος οὐ κατεκαίετο. 3 εἶπε δὲ Μωυσῆς· παρελθὼν ὄψομαι τὸ ὅραμα τὸ μέγα τοῦτο, ὅτι οὐ κατακαίεται ὁ βάτος. 4 ὡς δὲ εἶδε Κύριος ὅτι προσάγει ἰδεῖν, ἐκάλεσεν αὐτὸν ὁ Κύριος ἐκ τοῦ βάτου λέγων· Μωυσῆ, Μωυσῆ. ὁ δὲ εἶπε· τί ἐστι; 5 ὁ δὲ εἶπε· μή ἐγγίσῃς ὧδε. λῦσαι τὸ ὑπόδημα ἐκ τῶν ποδῶν σου· ὁ γὰρ τόπος, ἐν ᾧ σὺ ἕστηκας, γῆ ἁγία ἐστί. 6 καὶ εἶπεν· ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς τοῦ πατρός σου, Θεὸς ῾Αβραὰμ καὶ Θεὸς ᾿Ισαὰκ καὶ Θεὸς ᾿Ιακώβ. ἀπέστρεψε δὲ Μωυσῆς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ· εὐλαβεῖτο γὰρ κατεμβλέψαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. 7 εἶπε δὲ Κύριος πρὸς Μωυσῆν· ἰδὼν εἶδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τῆς κραυγῆς αὐτῶν ἀκήκοα ἀπὸ τῶν ἐργοδιωκτῶν· οἶδα γὰρ τὴν ὀδύνην αὐτῶν, 8 καὶ κατέβην ἐξελέσθαι αὐτοὺς ἐκ χειρὸς τῶν Αἰγυπτίων καὶ ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ τῆς γῆς ἐκείνης καὶ εἰσαγαγεῖν αὐτοὺς εἰς γῆν ἀγαθὴν καὶ πολλήν, εἰς γῆν ρέουσαν γάλα καὶ μέλι».

[2]. «Βουλὴ προαιώνιος, τοῦ πρὸ αἰώνων Θεοῦ ἡμῶν, εἰς πέρας προέρχεται, προερχομένης σου, ἀνατραφῆναι, εἰς Ἅγια Ἁγίων, εἰς Λόγου κατοίκησιν, Κόρη πανάμωμε», Κανών α´,  Ὠδὴ α´,  Προεόρτιος, ἦχος δ´).

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

  

Ματθαίου τοῦ Ἀποστόλου καὶ Εὐαγγελιστοῦ,Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026, (16/11/2025), (Αριθμ. 50Α. 1/ 2026)

 

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. 1. Στο Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας αναγράφεται η εορτή ως εξής: «ἄθλησις τοῦ ἁγίου καὶ πανευφήμου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου [....]. Τελεῖται δὲ ἡ αὐτοῦ σύναξις ἐν τῷ σεπτῷ ἀποστολείῳ τοῦ ἁγίου καὶ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου τῷ συγκειμένῳ τῇ ἁγιωτάτῃ Μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ». Μάλιστα, πρέπει να αναφέρω ότι προεβλέπετο το ίδιο ευαγγελικό ανάγνωσμα, όπως στο σύγχρονο Τυπικό, αλλά ως προς το αποστολικό ανάγνωσμα καταγράφεται διπλή εκδοχή: Πρὸς Ἐφεσίους δ´,7-13, ή Α´ Κορινθ. δ´, 9-16, αμφότερα έχοντα ως περιεχόμενο το έργο των Αποστόλων. Επιπλέον, ας σημειωθεί ότι το προαναφερθέν Ἀποστολείο είχε αποτελέσει ένα σημαντικό εκκλησιαστικό τοπόσημο για την Κωνσταντινούπολη, καθώς σ᾽αυτό εορτάζονταν εορτές με μνήμες των Αποστόλων, των οποίων τα λείψανα δεν είχαν μεταφερθεί και εναποτεθεί στην Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, ή εορτές που σχετίζονταν επίσης και με την αυτοκρατορική παρουσία, ή με τη συμμετοχή των αξιωματούχων της δημόσιας ζωής και της αυτοκρατορικής εθιμοτυπίας.

2. α. Ο Απόστολος Ματθαίος, γιος του Αλφαίου, αυτάδελφος του Απόστολου Ιάκωβου, καταγόταν και αυτός από τη Γαλιλαία, όπως όλοι οι Δώδεκα Απόστολοι, μία περιοχή ανοιχτή προς τα έθνη, σε αντίθεση με την Ιουδαία με την ισχυρή παρουσία των Φαρισαίων και ασφαλώς τα Ιεροσόλυμα με κέντρο το Ναό, κέντρο όλου του Ισραήλ, εγχώριου, της διασποράς και των προσηλύτων, αν και εκεί, με την επέμβαση της Ρωμαϊκής αρχής, είχε σπάσει εν μέρει η ιουδαϊκή αποκλειστικότητα με την επιβολή ακόμη και Αρχιερέα εκ Παρθίας, εκ των αιχμαλώτων Ισραηλιτών υπό των Πάρθων, και η σφραγίς εδίδετο στον Αρχιερέα από το βασιλέα των Ιουδαίων κατά την περίοδο της Ηρωδιανής Δυναστείας. Ο Απόστολος Ματθαίος ήταν τελώνης, φοροεισπράκτορας, κατώτερος, δηλαδή, υπάλληλος της ρωμαϊκής αρχής, της τάξης των τελωνών, η οποία δεν έχαιρε τιμής από τον κόσμο, είτε γιατί τους αντιμετώπιζε ως συνεργάτες της κατοχικής αρχής, είτε γιατί και οι ίδιοι οι τελώνες, προκειμένου να προσποριστούν κάποιο προσωπικό όφελος, έκαναν κατάχρηση της εξουσίας. Εξ αυτής της φήμης και το ειρωνικό σχόλιο των Φαρισαίων που ακούμε στο σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: «διατί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν;».

β. Πάντως, ο Απόστολος Ματθαίος αποτελεί ιδιαίτερη προσωπικότητα, καθώς έχει γράψει το Ευαγγέλιό του στα εβραϊκά, μάλλον αραμαϊκά της εποχής του Χριστού, και μεταφράστηκε στα Ελληνικά, ίσως στην περιοχή της Παλαιστίνης, όπου πρωτοκήρυξε, πορευθείς εν συνεχεία προς τα έθνη στην περιοχή της Αιθιοπίας. Η μετάφραση στη λεγόμενη κοινή ελληνική γλώσσα πρέπει να θεωρηθεί φυσική συνέπεια, καθώς ήταν η καθημερινή γλώσσα των λαών όχι μόνο της Μεσογείου της ελληνιστικής περιόδου, διαδόχου του βασιλείου του Μ. Αλεξάνδρου και των επιγόνων, αλλά και της περιόδου της κατάκτησής τους από τους Ρωμαίους, οι οποίοι στη νομοθεσία τους χρησιμοποιούσαν τη λατινική γλώσσα. Ωστόσο, η ελληνική υπήρξε η γλώσσα της καθημερινότητας αλλά και της επιστήμης, της συνεννόησης των λαών και του πολιτισμού, της μελέτης ολόκληρης της κλασικής γραμματείας. Ας αναλογισθούμε επιπλέον ότι ήδη από τις αρχές του 3ου π. Χ. αιώνα, με ορόσημο την περίοδο του Πτολεμαίου Β´ του Φιλαδέλφου (309-246), στην Αλεξάνδρεια είχε μεταφραστεί η Παλαιά Διαθήκη στα ελληνικά. Είναι το γνωστό σε όλη την εκκλησιαστική ελληνόφωνη γραμματεία και τη λειτουργική χρήση κείμενο των Εβδομήκοντα (Ο´), στο οποίο γίνονται και πλείστες παραπομπές και στα βιβλία της Καινής Διαθήκης. Αυτό είναι το λειτουργικό κείμενο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, το οποίο αφομοιώθηκε καθ᾽ όλη τη ζωή της Εκκλησίας, αναφέροντας εν συνόψει, όπως είναι οι Ψαλμοί, τα Κοινωνικά προ της Θείας Μεταλήψεως, τα Προφητικά Αναγνώσματα, τα Κοντάκια, οι Κανόνες και οι Καταβασίες, η νηπτική πράξη και η εικονογραφία, η ερμηνευτική Πατερική Γραμματεία, η συνοδική πράξη, αλλά και η εν γένει Λογοτεχνία και η καθημερινή ζωή των Ορθόδοξων λαών. Τώρα, το πώς τυρβάζονται οι βιβλικοί θεολόγοι, είναι μια δική τους ιστορία, τα «παράλληλα ρήματα».

γ. Η αρχή και η κατακλείδα του Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου είναι οι σημαντικοί πόλοι ένταξης στην κοινή μαρτυρία τόσο των αυτοπτών του Χριστού όσο και στη σύνολη αγιογραφική καταγραφή. Ο Απόστολος Ματθαίος αρχίζει τη γενεολογία του Χριστού φτάνοντας στον Αβραάμ. Ουσιαστικά υπερβαίνει το Μωσαϊκό Νόμο, συνδέοντας την καταγραφή του με το βιβλίο της Γενέσεως και τελειώνει με την προτροπή του Αναστάντος Χριστού στους ένδεκα (Ματθ. κη´, 16-20) να πορευτούν στα έθνη διδάσκοντας όσα εκείνος τους δίδαξε και να βαπτίσουν τους προσερχόμενους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και ότι θα είναι για πάντα μαζί τους. Ανεξάρτητα από τις συζητήσεις των βιβλικών θεολόγων για τη χρονολόγηση της κατακλείδος, το βέβαιο είναι ότι η αγιοτριαδική βαπτισματική ομολογία, που αποτέλεσε, εξάλλου, και τον πυρήνα των πρώτων βαπτιστηρίων Συμβόλων Πίστεως και εν συνεχεία του Συνοδικού Συμβόλου Πίστεως Νικαίας- Κωνσταντινουπόλως, υιοθετηθέντος ως του λειτουργικού Συμβόλου Πίστεως όλων των Ορθοδόξων, αποτελεί πράξη των ίδιων των Αποστόλων. Είναι η κυρίαρχη μαρτυρία της Αποστολικής κοινότητας, βάσει της οποίας διακρίνεται από τον Ισραήλ και την αναφορά του πρώτου άρθρου του Δεκαλόγου περί του μόνου ενός Θεού, του Κυρίου του σύμπαντος Κόσμου και ουδενός ετέρου.

δ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην αρχή του Κατά Μάρκον Ευαγγελίου τίθεται ως θέμα ότι πρόκειται για το Ευαγγέλιο του Χριστού, στο Κατά Λουκάν η αναφορά γίνεται στους αυτόπτες και γενομένους υπηρέτες του Λόγου με τα προδρομικά γεγονότα για τη γέννηση του Προδρόμου Ιωάννη, ενώ η γενεαλογία του στο τέταρτο κεφάλαιο, εκκινεί από το Χριστό προς τους φερόμενους κατά σάρκα Ισραήλ προγόνους και φτάνει στη δημιουργία του Αδάμ. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης με την αρχή: «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος...», τον οποίο ομολογεί ως το δημιουργό του κόσμου, συνδέει με ένα τρόπο οικουμενικό το Λόγο, που ενηνθρώπησε (σὰρξ ἐγένετο), δηλαδή το Χριστό, με την πρώτη ημέρα της δημιουργίας του κόσμου κατά το βιβλίο της Γενέσεως:«Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. 2 ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος. 3 καὶ εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς. 4 καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς, ὅτι καλόν· καὶ διεχώρισεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς, ὅτι καλόν· καὶ διεχώρισεν ὁ Θεὸς ἀνὰ μέσον τοῦ φωτὸς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σκότους. 5 καὶ ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς ἡμέραν καὶ τὸ σκότος ἐκάλεσε νύκτα. καὶ ἐγένετο  ἑσπέρα καὶ ἐγένετο πρωΐ, ἡμέρα μία».

ε. Με μία ενιαία θέαση των καίριων σημείων των τεσσάρων Ευαγγελίων μπορούμε να σημειώσουμε ότι σ᾽ αυτά δρα ο Λόγος του Θεού Πατρός, άσαρκος, ένσαρκος και έν προοπτική ως «ἀοράτως συνών», ή Πνευματικώς ορώμενος προς μία πανοραματική ώθηση, η οποία εκβάλλει στο μυστήριο του βαπτίσματος και της Θείας Λειτουργίας ως έργο του Αγίου Πνεύματος, όπως αποτυπώνεται στις Πράξεις, τις Επιστολές και την Αποκάλυψη της εγρήγορσης και της συνεχούς αναμονής, μία θέαση που βρίσκεται, επομένως, συναπτά προς την αγιογραφική καταγραφή και το Σύμβολο της Πίστεως Νικαίας- Κωνσταντινουπόλεως.

 

Β. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα, προερχόμενο από την Επιστολή Προς Ρωμαίους, μία από τις πλέον σημαντικές Επιστολές του Απόστολου Παύλου με θέματα που απασχόλησαν και απασχολούν τη χριστιανοσύνη για τη δικαιοσύνη ως δικαίωση, περί χάριτος, καλών έργων αλλά και για τη δικαιϊκή αντίληψη περί απολύτου, ή απλού προορισμού, θέματα που ουκ ολίγη ευθύνη φέρουν οι καλούμενοι θεολόγοι της Δύσης και μεταφορά στην Ορθόδοξη Ανατολή, όπως είναι φυσικό σ᾽ ένα κόσμο ανοιχτό, ωστόσο για την εκκλησιαστική ζωή των Ορθοδόξων το παρόν Αποστολικό Ανάγνωσμα παρέχει ερείσματα ομολογίας περί της πίστεως στον Κύριο Ιησού Χριστό ως κοινού αγαθού προς όλη την ανθρωπότητα, το άνοιγμα προς τα έθνη χωρίς διάκριση προς τον Ισραήλ, μία θέαση επίσης του κόσμου και της ζωής θεολογικής και νηπτικής προσεγγίσεως με την επίκληση του ονόματος του Κυρίου Ιησού Χριστού αδιαλείπτως και το θεμέλιο της πνευματικής πατρότητος για την πορεία της κατά Χριστόν βιωτής των Ορθοδόξων χριστιανών, ό,τι αποτελεί το φιλοκαλικό ήθος των Ορθοδόξων, που ευαγγελίζονται εν τω ονόματι του Θεού της ειρήνης όχι μόνο την ειρήνη που υπερέχει του όποιου διανοήματος και συστήματος σκέψης, αλλά που αγωνιά πραγματικά για την ειρήνη όλης της ανθρωπότητος ως κοινωνίας αδελφών και συνασκητών, μία πρόταση οικουμενικότητας και διαλλαγής.

 

Γ. Το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα αναφέρεται στην κλήση για την αποστολική διακονία του Απόστολου και Ευαγγελιστή Ματθαίου. Δεν πρέπει να μας δημιουργούνται ερωτηματικά που ο εξιστορών είναι ο ίδιος ο Ματθαίος· αυτός είναι ένας τρόπος των άκρως αγιακών προσώπων, τα οποία αποκρύπτουν την ταυτότητά τους, όταν είναι θέματα είτε που αφορούν στο κοινό της Εκκλησίας, είτε από άκρα συνοχή και έκσταση στο ίδιο το γεγονός. Εξάλλου, η άμεση ανταπόκριση του Ευαγγελιστή αποδεικνύει ότι βρίσκονται στο σπίτι του Ματθαίου, πράγμα που σημαίνει και την άμεση ενημέρωση των οικείων του. Κι ενώ δεν παρέχεται κάποια μαρτυρία για τη συζήτηση στο σπίτι, καταγράφεται το πικρό σχόλιο εν είδει ερωτήματος από Φαρισαίους, προφανώς της Καπερναούμ: «διατί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν;». Μας είναι γνωστό ότι ο Χριστός πολεμήθηκε κυρίως από τους Φαρισαίους της εποχής του, τους με μεγάλα λόγια τιμητές του Νόμου και των Προφητών, όπως γίνεται σε κάθε εποχή από τους εκάστοτε φαρισαίους. Είναι δε γεγονός ότι ο Χριστός τους αντιμετώπισε ευθέως χρησιμοποιώντας ελεγκτικά τα ίδια τους επιχειρήματα. Οι Φαρισαίοι, ως θεωρούντες εαυτούς δικαίους, δεν είχαν ανάγκη θεραπείας και ιατρείας, συν που θεωρούσαν εαυτούς και αναμάρτητους. Θέτοντας το θέμα της θεραπείας και του ελέους ο Χριστός δεν έχει σκοπό να κάνει αντιρρητική συζήτηση με τους Φαρισαίους, αλλά να κηρύξει μετάνοια για όλους τους βασανισμένους ανθρώπους, μία μετάνοια που είναι η αρχή της πραγματικής ένταξης στην Εκκλησία.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Ῥωμ. ι´, 11- ια´, 2: «11 λέγει γὰρ ἡ γραφή· πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ᾿ αὐτῷ οὐ καταισχυνθήσεται. 12 οὐ γὰρ ἔστι διαστολὴ Ἰουδαίου τε καὶ Ἕλληνος· ὁ γὰρ αὐτὸς Κύριος πάντων, πλουτῶν εἰς πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτόν· 13 πᾶς γὰρ ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου σωθήσεται. 14 πῶς οὖν ἐπικαλέσονται εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; πῶς δὲ πιστεύσουσιν οὗ οὐκ ἤκουσαν; πῶς δὲ ἀκούσουσι χωρὶς κηρύσσοντος; 15 πῶς δὲ κηρύξουσιν ἐὰν μὴ ἀποσταλῶσι; καθὼς γέγραπται· ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! 16 Ἀλλ᾿ οὐ πάντες ὑπήκουσαν τῷ εὐαγγελίῳ· Ἡσαΐας γὰρ λέγει· Κύριε, τίς ἐπίστευσε τῇ ἀκοῇ ἡμῶν; 17 ἄρα ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος Θεοῦ.18 ἀλλὰ λέγω, μὴ οὐκ ἤκουσαν; μενοῦνγε εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ρήματα αὐτῶν. 19 ἀλλὰ λέγω, μὴ οὐκ ἔγνω Ἰσραήλ; πρῶτος Μωϋσῆς λέγει· ἐγὼ παραζηλώσω ὑμᾶς ἐπ᾿ οὐκ ἔθνει, ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ ὑμᾶς. 20 Ἡσαΐας δὲ ἀποτολμᾷ καὶ λέγει· εὑρέθην τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν, ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ἐπερωτῶσι. 21 πρὸς δὲ τὸν Ἰσραὴλ λέγει· ὅλην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοῦντα καὶ ἀντιλέγοντα. ια΄ 1 Λέγω οὖν, μὴ ἀπώσατο ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ; μὴ γένοιτο· καὶ γὰρ ἐγὼ Ἰσραηλίτης εἰμί, ἐκ σπέρματος Ἀβραάμ, φυλῆς Βενιαμίν. 2 οὐκ ἀπώσατο ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ ὃν προέγνω».


Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματθ. θ´, 9-13: «9 Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖθεν εἶδεν ἄνθρωπον καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, Ματθαῖον λεγόμενον, καὶ λέγει αὐτῷ· ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ. 10 Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ ἀνακειμένου ἐν τῇ οἰκίᾳ, καὶ ἰδοὺ πολλοὶ  τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ ἐλθόντες συνανέκειντο τῷ ᾿ Ιησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ. 11 καὶ ἰδόντες οἱ Φαρισαῖοι εἶπον τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· διατί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; 12 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας εἶπεν αὐτοῖς· οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾿ οἱ κακῶς ἔχοντες. 13 πορευθέντες δὲ μάθετε τί ἐστιν ἔλεον θέλω καὶ οὐ θυσίαν. οὐ γὰρ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν».

Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026



 ΚΥΡΙΑΚΗ Η´ ΛΟΥΚΑ, Μνήμη τῶν Ἁγίων Μαρτύρων καὶ Ὁμολογητῶν Γουρία, Σαμωνᾶ καὶ Ἀβίβου, 15 Νοεμβρίου 2026,

(12/11/2023), (Αριθμ. 51B)


Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

 

Α. 1. Η Η´ Κυριακή του Λουκά πέφτει φέτος στο διάστημα μεταξύ της εορτής της Συνάξεως των ασωμάτων δυνάμεων και των Προεορτίων της Εισόδου της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Ναό. Υπενθυμίζω ότι η περίοδος χαρακτηρίζεται από τους Εἱρμούς του Κανόνος των Εισοδίων της Θεοτόκου «Ἀνοίξω τὸ στόμα μου», που ψάλλονται ως Καταβασίες, με τις συνήθεις διαφοροποιήσεις και την κατάληξη «ταύτης τὴν εἴσοδον» στις Ὠδές, και το Κοντάκιον «Ὁ καθαρώτατος ναός», ως προχειρισμό επίσης της εορτής των Εισοδίων.

2. α. Στο Τυπικό τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας καταγράφεται επίσης ότι τελείται και η μνήμη του Αγίου Ἰακώβου «τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Θεολόγου», υιών Ζεβεδαίου, ενώ το Συναξάριον (Synaxarium Ecclesiae Constantinopolitanae) παρέχει μία σύντομη βιογραφική αναφορά για τη δράση του μεταξύ των δώδεκα φυλών του Ισραήλ, τη φυλάκισή του από τον τετράρχη Ηρώδη στην Καισάρεια της Παλαιστίνης και το σφαγιασμό του διά μαχαίρας. Στο αυτό σημείωμα υπογραμμίζεται ότι ο ίδιος είχε μείνει στα Ιεροσόλυμα ενώ ο αδελφός του Ιωάννης μετά την Ανάληψη του Χριστού και την Κοίμηση της Θεοτόκου «κατέλαβε τὴν Ἔφεσον διδάσκων ἐν αὐτῇ».

β. Οι τρεις αναφερόμενοι Μάρτυρες και Ομολογητές έζησαν επί βασιλέως, ως λέγει το Συναξάριον, Διοκλητιανού και ο Κανόνας της εορτής αναφέρεται σ᾽ αυτούς.

 

Β. 1. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα είναι ένα από τα πιο κεντρικά αποσπάσματα, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση ερμηνείας του σκοπού της αποκαλύψεως του Τριαδικού Θεού και της Θείας Οικονομίας για τον τρόπο της Ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός από τους Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο και τον Άγιο Κύριλλο Αλεξανδρείας σε ένα πλαίσιο όχι μόνο συνοδικών αποφάσεων των Οικουμενικών Συνόδων Β´-Δ´, αλλά και νηπτικής αγωγής και θεολογικής ερμηνευτικής ορολογίας της πίστεως και της συγκρότησης της Εκκλησίας. Συγχρόνως αυτό το απόσπασμα παρέχει κατά τρόπο οραματικό τη φωτοειδή θέαση της παρουσίας του Ενανθρωπήσαντος Λόγου ως του Θεού της ειρήνης, που αίρει όλες τις αντιθέσεις και διασπάσεις του ανθρωπίνου γένους στην ίδια τη ζωή και την ιστορία του. Έτσι, η άρση της αντίθεσης Ισραήλ και εθνών ανάγεται στην ίδια την άρση της αντίθεσης του αντίθεου ανθρώπου και των αντίθεων πνευμάτων κατά του ζωοδότη Θεού με τον Ενανθρωπήσαντα να αναλαμβάνει «ἐν αὐτῷ» το γκρέμισμα του μεσότοιχου, και γι᾽ αυτό τα πάντα τελούνται «ἐν ᾧ» εν Αγίω Πνεύματι.

 

Γ. 1. Το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα, γνωστό και ως η παραβολή του Καλού Σαμαρείτη, προέρχεται από το δέκατο κεφάλαιο του Κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Στην αρχή του κεφαλαίου ο Ευαγγελιστής Λουκάς μάς πληροφορεί ότι ο Χριστός είχε επιλέξει (ἀνέδειξεν ὁ Κύριος) ακόμη εβδομήντα Μαθητές «καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς ἀνὰ δύο πρὸ προσώπου αὐτοῦ εἰς πᾶσαν πόλιν καὶ τόπον οὗ ἤμελλεν αὐτὸς ἔρχεσθαι». Στο πλαίσιο αυτής της προετοιμασίας, που όπως φαίνεται γινόταν δημόσια, όπως, άλλωστε, και το κήρυγμα του Χριστού γινόταν δημόσια, κατενώπιον του ὄχλου, χωρίς να γίνεται, δηλαδή, φυλετική διάκριση στο ακροατήριο, σηκώθηκε ένας νομικός και ρώτησε πειρακτικά το Χριστό: «Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;». Ο νομικός της περικοπήςς είναι σπουδαστής του Μωσαϊκού Νόμου, προετοιμαζόταν, δηλαδή, ή να εισέλθει στη τάξη των Φαρισαίων, ή ανήκε στη φυλή Λευΐ, και γι᾽ αυτό και η προσφώνηση Διδάσκαλε προς το Χριστό είναι ειρωνική.

2. Έχουμε ήδη σημειώσει ότι ο Χριστός κήρυττε τη βασιλεία του Θεού και την αιώνια ζωή ως γεγονός που άρχισε να πραγματοποιείται με τις θεοσημίες, η ερώτηση, όμως, του νομικού είναι μία ερώτηση που ουσιαστικά αναιρεί το κήρυγμα του Χριστού ως του διενεργούντος την ανακεφαλαίωση των προφητικών επαγγελιών, καθώς ο νομικός μεταφέρει τη συζήτηση προς μία ανιστορική εσχατολογία, υπερβαίνει κατά ταύτα ακόμη και τη φαρισαϊκή υποκρισία, των οποίων Φαρισαίων οι ερωτήσεις προς το Χριστό κινούνταν επί του πρακτέου στην ιστορία. Η απάντηση- ερώτηση του Χριστού μεταφέρει τη συζήτηση στο πεδίο του νομικού: Τί λέει ο Νόμος επ᾽ αυτού; O νομικός απαντά με βάση το Λευιτικό και το Δευτερονόμιο: «Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν». Η απάντηση του Χριστού επαναφέρει το νομικό επί του πρακτέου: «τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ». Ο Ευαγγελιστής Λουκάς σημειώνει ότι η επιπλέον ερώτηση του νομικού περί του ποιός είναι ο πλησίον έγινε: «θέλων δικαιοῦν ἑαυτόν», που σημαίνει ή ότι ο ίδιος θέλησε να πει στο Χριστό ότι τηρεί το νόμο, γιατί τηρεί τις εντολές για τον πλησίον, που για το νομικό είναι μόνο οι ομόφυλοί του του Ισραήλ, πράγμα που δεν τηρούσε ο Χριστός κηρύσσων στους όχλους και διενεργών τις θεοσημίες σε ανθρώπους αδιακρίτως φυλής, ή ακόμη ότι ο ίδιος ο Χριστός δεν ήταν γνήσιος Ιουδαίος, καθώς είχε προσφέρει το κήρυγμά του ακόμη και στους Σαμαρείτες. Εξάλλου, στο Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο διαβάζουμε ότι οι Ιουδαίοι είχαν αμφισβητήσει την Ισραηλιτική καταγωγή του Χριστού υβρίζοντάς τον: «Οὐ καλῶς λέγομεν ἡμεῖς ὅτι Σαμαρείτης εἶ σὺ καὶ δαιμόνιον ἔχεις;» (Ἰω. η´, 48). Η δεύτερη εκδοχή συνάγεται και από την εν συνεχεία παραβολή του Χριστού, σύμφωνα με την οποία ο ποιήσας το έλεος δεν ήταν ούτε ο ιερεύς, ούτε ο Λεϋίτης αλλά ένας άγνωστος Σαμαρείτης. Ο Χριστός καλεί το νομικό να πράττει, όπως και ο Σαμαρείτης: «Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως», χωρίς να επαναλάβει τα παραπειστικά λόγια του νομικού περί αιωνίου ζωής. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μάς πληροφορεί ότι μετά από την εντολή του Χριστού να ενεργεί στο βίο, όπως ο καλός Σαμαρείτης, ο νομικός κατά την πορεία τους εισήλθε σε ένα χωριό, για να εξαφανισθεί: «Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά» (Λουκ. η´, 38).

3. Με την παραβολή του Καλού Σαμαρείτη, ουσιαστικώς ο Χριστός ευθέως ομιλεί ότι είναι αυτός ο Σαμαρείτης, ο ποιών το μέγα έλεος, παίρνοντας τη θέση του πλησίον προς τον κάθε άνθρωπο και καλώντας τον άνθρωπο όχι να βρει τον πλησίον αλλά να γίνει ο πλησίον για τον κάθε συνάνθρωπό του, σπάζοντας τις ποικίλες αποκλειστικότητες και συμβάσεις της ζωής.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Ἐφεσ. β´, 14-22: «14 αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, 15 τὴν ἔχθραν, ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ποιῶν εἰρήνην, 16 καὶ ἀποκαταλλάξῃ τοὺς ἀμφοτέρους ἐν ἑνὶ σώματι τῷ Θεῷ διὰ τοῦ σταυροῦ, ἀποκτείνας τὴν ἔχθραν ἐν αὐτῷ· 17 καὶ ἐλθὼν εὐηγγελίσατο εἰρήνην ὑμῖν τοῖς μακρὰν καὶ τοῖς ἐγγύς, 18 ὅτι δι᾽ αὐτοῦ ἔχομεν τὴν προσαγωγὴν οἱ ἀμφότεροι ἐν ἑνὶ πνεύματι πρὸς τὸν πατέρα. 19 ἄρα οὖν οὐκέτι ἐστὲ ξένοι καὶ πάροικοι, ἀλλὰ συμπολῖται τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ Θεοῦ, 20 ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν, ὄντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, 21 ἐν ᾧ πᾶσα ἡ οἰκοδομὴ συναρμολογουμένη αὔξει εἰς ναὸν ἅγιον ἐν Κυρίῳ· 22 ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς συνοικοδομεῖσθε εἰς κατοικητήριον τοῦ Θεοῦ ἐν Πνεύματι».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Λουκ. ι´, 25-37: «25 Καὶ ἰδοὺ νομικός τις ἀνέστη ἐκπειράζων αὐτὸν καὶ λέγων· Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; 26 ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις; 27 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν·28 εἶπε δὲ αὐτῷ· Ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ. 29 ὁ δὲ θέλων δικαιοῦν ἑαυτὸν εἶπε πρὸς τὸν Ἰησοῦν· Καὶ τίς ἐστί μου πλησίον; 30 ὑπολαβὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄνθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἰεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν· οἳ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν καὶ πληγὰς ἐπιθέντες ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. 31 κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. 32 ὁμοίως δὲ καὶ Λευΐτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ἀντιπαρῆλθε. 33 Σαμαρείτης δέ τις ὁδεύων ἦλθε κατ᾽ αὐτόν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἐσπλαγχνίσθη, 34 καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον, ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος ἤγαγεν αὐτὸν εἰς πανδοχεῖον καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ· 35 καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθών, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ,τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. 36 τίς οὖν τούτων τῶν τριῶν πλησίον δοκεῖ σοι γεγονέναι τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς; 37 ὁ δὲ εἶπεν· Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ᾽ αὐτοῦ. εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως».

Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026

  

ΚΥΡΙΑΚΗ Ζ´ ΛΟΥΚΑ, Ἡ σύναξις τῶν Ἀρχιστρατήγων Μιχαὴλ καὶ Γαβριήλ, καὶ τῶν λοιπῶν Ἀσωμάτων Δυνάμεων,8 Νοεμβρίου 2026,  9/11/2025, (29/10/2023), (Αριθμ. 49Γ)

 

Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν

Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.

  

Α. 1. α. Σύμφωνα με το Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας η σύναξις του Αρχαγγέλου Μιχαήλ ετελείτο στο ναό «τῷ ὄντι ἐν τοῖς Ἀδδᾶ», με λιτή που ξεκινούσε «ἕωθεν» από τη Μεγάλη Εκκλησία, περνούσε από το Φόρο του Κωνσταντίνου και πορευόταν νοτιότερα στην περιοχή Αδδά, η οποία συνόρευε, ή συνυπήρχε με το παρεκκλήσιο του Αγίου Θωμά, μεταξύ του λιμένος του Ιουλιανού και του Κοντοσκαλίου. Των Αρχαγγέλων υπήρχαν στην Κωνσταντινούπολη ακομη 3-4 ναοί, αλλά αυτός «ἐν τοῖς Ἀδδᾶ» συνδεόταν με τη Μεγάλη Εκκλησία και ήταν ο αρχαιότερος, του πέμπτου αιώνα, πράγμα συσχετίζει την εορτή και με τις θεολογικές συνέπειες των αποφάσεων της Γ´ Οικουμενικής Συνόδου εν Εφέσω και του Όρου της Χαλκηδόνος, ως έχει επισημανθεί και στην ανάπτυξη της προηγούμενης Κυριακής, ως εξής:

β. [Η εορτή της Συνάξεως των ασωμάτων δυνάμεων θα πρέπει να εισήλθε στο εορτολόγιο την περίοδο, ή περί αυτήν, εν σχέσει και με τον καθορισμό της εορτής των Χριστουγέννων με παγίωσή της μετά την Γ´ Οικουμενική Σύνοδο το 431, οπότε και ερμηνεύθηκαν πλείστα όσα χωρία της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης σε μία ενότητα θεοφανικών γεγονότων, ως εξαγγελίες και προτυπώσεις του Ασάρκου Μεγάλης Βουλής Αγγέλου, του Κυρίου Σαβαώθ, του Κυρίου της Δόξης, του αυτού και Eνσάρκου κατά την Ενανθρώπηση, όμως σε διάκριση με τα πρόσωπα των ασωμάτων δυνάμεων, τους αγγέλους, οι οποίοι διακονούν στο Μυστήριο της Θείας Οικονομίας καθόλη την πορεία της μεταπατορικής ιστορίας του ανθρώπινου γένους έχοντες παγιωθεί στην πορεία της τελειώσεως. Είναι, εξάλλου, μία περίοδος που ακόμη και η νηπτική πράξη της Εκκλησίας με τα μοναστηριακά κέντρα της τίθεται συνοδικά με τους κανόνες λειτουργίας τους, και αρχίζει να διαμορφώνεται ο εβδομαδιαίος λειτουργικός κύκλος με τη Δευτέρα ημέρα αφιερωμένη στις ασώματες δυνάμεις κατά την τάξη της δημιουργίας και της διακονίας].

γ. Στο Συναξάριον (Synaxarium Ecclesiae Constantinopolitanae) η καταγραφή της εορτής ως συνάξεως παρέχεται μετά από μία μικρή θεολογική εισαγωγή περί δημιουργίας του κόσμου με τη βουλή του Θεού και με πρώτο κτίσμα τις αγγελικές και ουράνιες δυνάμεις. Επισημαίνεται η εξ υπηρηφανείας αποστασία του ταξιάρχη Σαμαήλ, «ἑαυτόν νομίσας θεόν», και του τάγματος αυτού και η σύναξις των εννέα ταγμάτων από τον αρχάγγελο Μιχαήλ και η παραδοχή της κτιστότητός των, με τη σημείωση στο Συναξάριον: «Ἡ τοιαύτη οὖν συγκρότησις ὠνομάσθη σύναξις τῶν ἀσωμάτων, τοῦτ᾽  ἔστιν προσοχὴ καὶ ὁμόνοια καὶ ἕνωσις».

2. Η υμνολογία της εορτής φέρει το φωτοειδές αποτύπωμα αφενός των Προφητικών Αναγνωσμάτων, τη συνεπή δομή του περιεχομένου των τριών Κανόνων της εορτής ως προς τις εννέα βιβλικές Ωδές, την ενότητα Παλαιάς και Καινής Διαθήκης υπό το χωρίο «Ὁ ποιῶν τοὺς Ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα» των Ψαλμών 103 (104:4), 147 (148,1), και Ἑβρ. α´, 7, όπως επίσης του Αποστολικού Αναγνώσματος Ἑβρ. β´, 2-10 και του Ευαγγελικού Αναγνώσματος της ημέρας Λουκ. ι´, 16- 21: «16 ῾Ο ἀκούων ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει, καὶ ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς ἐμὲ ἀθετεῖ· ὁ δὲ ἐμὲ ἀθετῶν ἀθετεῖ τὸν ἀποστείλαντά με. 17 ῾Υπέστρεψαν δὲ οἱ ἑβδομήκοντα μετὰ χαρᾶς λέγοντες· Κύριε, καὶ τὰ δαιμόνια ὑποτάσσεται ἡμῖν ἐν τῷ ὀνόματί σου. 18 Εἶπε δὲ αὐτοῖς· ἐθεώρουν τὸν σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα. 19 ἰδοὺ δίδωμι ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ, καὶ οὐδὲν ὑμᾶς οὐ μὴ ἀδικήσῃ. 20 πλὴν ἐν τούτῳ μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ πνεύματα ὑμῖν ὑποτάσσεται· χαίρετε δὲ ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράφη ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 21 ᾿Εν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἠγαλλιάσατο τῷ πνεύματι ὁ ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν· ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ, κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις· ναί, ὁ πατήρ, ὅτι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία ἔμπροσθέν σου».

3. Η φωτοείδεια της εορτής έχει μεταφερθεί, εξάλλου, στην παράδοση της καθόλου λειτουργικής, νηπτικής και εικονολογικής πράξης της Ορθοδόξου Εκκλησίας, όπου κυριαρχεί ο Μεγάλης Βουλής Άγγελος Ιησούς Χριστός, ο Ων και Παντοκράτωρ και οι αγγελικές δυνάμεις με την εξαίρετο θέση της Θεοτόκου. Γι᾽ αυτό κέντρο της Ορθοδόξου Θεολογίας είναι η θεία χάρη και η Ανάσταση του «ἀεὶ συνόντος» Χριστού και όχι η πτώση και η αμαρτία και η συνεπαγόμενη ενοχή, που κατατρώγει τη Δυτική Θεολογία όλων των αποκλίσεων και συνθλίβει τον άνθρωπο.

 

Β. 1. α. Το Αποστολικό Ανάγνωσμα είναι ένα από τα συγκλονιστικότερα αποσπάσματα της Προς Εβραίους Επιστολής, γιατί σε μία οραματική θέαση της δημιουργίας του σύμπαντος κόσμου, ορατών και αοράτων, ο Απόστολος Παύλος εκδιπλώνει με ένα δραματικό τρόπο το μυστήριο της Θείας Οικονομίας στην ιστορία του σύμπαντος κόσμου, την πτώση των αντίθεων δυνάμεων, στην ιστορία του ανθρώπινου γένους και τη Θεοφάνεια του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός και αρχηγού της σωτηρίας και τελειωτή των πάντων από κτίσεως κόσμου. Στο όραμά του συμπλέκεται η μαρτυρία περί του υποφαινομένου εν μορφή του Αρχιστρατήγου Κυρίου, κατά το «εἶδεν ἄνθρωπον ἐστηκότα ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ ἡ ῥομφαία αὐτοῦ ἐσπασμένη ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ» κατενώπιον Ιησού του Ναυή στην Ιεριχώ (πρώτο Προφητικό Ανάγνωσμα), με τον Άγγελο της Θεοφάνειας στον κριτή Γεδεών στη βελανιδιά εν Εφραθά, δηλαδή τη Βηθλεέμ, τον προχειρισμό της Θείας Ευχαριστίας και την όραση Γεδεών με την φοβερή ομολογία: «Οἴμοι Κύριε, Κύριε! ὅτι εἶδον τὸν Ἄγγελον Κυρίου πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. Καὶ εἶπεν αὐτῷ Κύριος. Εἰρήνη σοι, μὴ φοβοῦ, οὐ μὴ ἀποθάνῃς. Καὶ ᾠκοδόμησεν ἐκεῖ Γεδεὼν θυσιαστήριον τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐκάλεσεν αὐτό, Εἰρήνη Κυρίου, ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης», δηλαδή περί του Κυρίου της ειρήνης εν Βηθλεέμ, και εντέλει με το φοβερό όραμα του Δανιήλ και την υπακοή του στον αποκαλύφθέντα του ως ομοίωση υιού ἀνθρώπου: «Καὶ πῶς δυνήσεται ὁ παῖς σου, Κύριε, λαλῆσαι μετὰ τοῦ Κυρίου μου τούτου; καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν οὐ στήσεται ἐν ἐμοὶ ἰσχύς, καὶ πνοὴ οὐχ ὑπελείφθη ἐν ἐμοί. Καὶ προσέθετο, καὶ ἥψατό μου ὡς ὅρασις ἀνθρώπου, καὶ ἐνίσχυσέ με καὶ εἶπέ μοι· Μὴ φοβοῦ ἀνὴρ ἐπιθυμιῶν, εἰρήνη σοι, ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε. Καὶ ἐν τῷ λαλῆσαι αὐτὸν μετ᾿ ἐμοῦ, ἴσχυσα καὶ εἶπα. Λαλείτω ὁ Κύριός μου, ὅτι ἐνίσχυσάς με», του τρίτου Προφητικού Αναγνώσματος. Σημειωτέον ότι ο όρος υιός ανθρώπου είναι προχειριστικός τίτλος για τον ενανθρωπήσαντα Υιό και Λόγο.

β. Ό,τι αναφέρεται, λοιπόν, στο Αποστολικό Ανάγνωσμα στον υιό ανθρώπου αφορά στο μυστήριο της Θείας Οικονομίας του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός, του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και το σκοπό της ενανθρωπήσεως που έγινε δι᾽ ημάς και διά την ημετέραν σωτηρία, τουτέστιν η γέννηση, τα πάθη, ο σαρκί θάνατος, η ανάσταση και ο δοξασμός, ως λέγεται: «ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου. ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ, δι᾽ ὃν τὰ πάντα καὶ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα, τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ παθημάτων τελειῶσαι», συνεπιμαρτυρούντος του Θεού Πατρός και συμπαρομαρτούντος του Αγίου Πνεύματος κατά τον προς ημάς «μερισμό», ήτοι κατά την ιδία ημών οικείωση, ως ερμηνεύει και ο μέγιστος εν θεολόγοις Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος.

 

Γ. 1. Το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα είναι η κατακλείδα από το όγδοο κεφάλαιο του Κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Μετά τη θεραπεία του δαιμονιζόμενου στη χώρα των Γαδαρηνών ο Χριστός επέστρεψε στην άλλη όχθη της λίμνης της Γεννησαρέτ, αφού οι Γαδαρηνοί τον είχαν παρακαλέσει να φύγει από τα μέρη τους. Εκεί, λέει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, τον περίμενε με αγωνία ο ὄχλος. Όπως έχω ήδη σημειώσει επανειλημμένα, ο Χριστός κηρύττει και ενεργεί τις θεοσημίες δημόσια προς όλους τους ανθρώπους, στον πολυεθνικό όχλο της Γαλιλαίας, σε Ισραηλίτες, και ποικίλους εθνικούς, γιατί ο Ενανθρωπήσας Λόγος ανακαίνισε αδιακρίτως όλο το ανθρώπινο γένος, ως Δημιουργός, Κύριος και Βασιλεύς πάσης της κτίσεως, όπως λέμε στο Σύμβολο της Πίστεως: Καὶ εἰς ἕνα Κύριον, Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ... οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος».Εξάλλου, στον πρώτο στίχο του κεφαλαίου λέγεται ότι ο Χριστός γυρνούσε σε πόλεις και χωριά κομίζοντας το Ευαγγέλιο της βασιλείας του Θεού: «Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ καθεξῆς καὶ αὐτὸς διώδευεν κατὰ πόλιν καὶ κώμην κηρύσσων καὶ εὐαγγελιζόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ οἱ δώδεκα σὺν αὐτῷ».

2. Περνώντας, λοιπόν, και πάλι στην αντίπερα όχθη, στο σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα διαβάζουμε ότι προσήλθε για βοήθεια στο Χριστό ο Αρχισυνάγωγος Ιάειρος, πέφτοντας στα πόδια του και παρακαλώντας τον να σώσει τη δωδεκαετή κόρη του, που ήταν ετοιμοθάνατη. Η στάση του Ιάειρου, δεδομένης και της θέσεώς του, με τις ιάσεις να επιτελούνται στους ιερούς τόπους του Ισραήλ, ήταν μία στάση μετανοίας και ουσιαστικής ομολογίας ότι ο Χριστός είναι Υιός του Θεού. Καθοδόν προς το σπίτι του Ιαείρου, κι ενώ οι όχλοι, πλήθος ανθρώπων ασυγκράτητο κόντευε να τους συνθλίψει, έχουμε τη θεραπεία της αιμορροούσας γυναίκας, που άγγιξε με ακατανίκητη πίστη και μόνο το ιμάτιο του Χριστού. Ο Χριστός παριστάνει άγνοια για την εξελθούσα από αυτόν δύναμη, για να δείξει στους ανθρώπους ότι είναι τέλειος άνθρωπος και όχι κάποιο εξωπραγματικό φανταστικό όν, ενώ συγχρόνως επαινεί πατρικώς, ως ο Δημιουργός, (θύγατερ), την αιμορροούσα για την πίστη της: «Θάρσει, θύγατερ, ἡ πίστις σου σέσωκέ σε· πορεύου εἰς εἰρήνην». Και, ενώ μιλούσε με την αιμορρούσα, έρχεται η πληροφορία ότι η κόρη του Αρχισυνάγωγου πέθανε. Ο Χριστός λέγει ότι δεν πέθανε, αλλά ότι κοιμάται. Εν συνεχεία εισέρχεται στο σπίτι, έχοντας μαζί του τους τρεις Μαθητές, οι οποίοι εν συνεχεία ήταν παρόντες και στη Μεταμόρφωση, Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης. Ο Χριστός πιάνει το χέρι της κόρης και με το λόγο του καλεί το κορίτσι να σηκωθεί. Το κορίτσι επανέρχεται στη ζωή, και ο Χριστός ζητάει να φάει, για να καταδειχθεί ότι η επάνοδος στη ζωή ήταν πραγματικό γεγονός. Στους αυτόπτες του γεγονότος δίνει την εντολή, να μην πουν σε κανέναν τίποτα, γιατί ο Χριστός δεν ενεργούσε τις θεοσημίες και τα θαύματα, για να εντυπωσιάσει τους ανθρώπους, να τους επιβληθεί καταδυναστευτικά με τη θεϊκή του δύναμη, καταργώντας την ελευθερία τους, αλλά παιδαγωγώντας τους, και πρώτους απ᾽ όλους τους Μαθητές του, να τους κάνει δεκτικούς της επαγγελίας ότι ήγγικε η βασιλεία του Θεού, διενεργούμενη από το Χριστό κατά τις επαγγελίες των Προφητών, να αναγνωρίσουν από τις επιτελούμενες θεοσημίες ότι είναι ο Υιός του Θεού, ο Κύριος και Δημιουργός παντός του ανθρώπινου γένους, που αίρει το μεσότοιχο μεταξύ της ζωής και του θανάτου, οδηγώντας τον άνθρωπο στη βασιλεία του Θεού, που δεν έχει τέλος, αναιρώντας ουσιαστικά το φόβο της απώλειας. Έτσι θεραπεύει μια γυναίκα από τον όχλο, ανασταίνει και την κόρη του Ιάειρου, και, μάλιστα, εκτός Συναγωγής, αναιρώντας συγχρόνως και την ιουδαϊκή αποκλειστικότητα των ιερών τόπων.

3. Στην Πατερική ερμηνευτική, όπως ενσωματώθηκε στις συνοδικές ερμηνευτικές διατυπώσεις για το μέγα μυστήριο της Ενανθρωπήσεως του Λόγου, η καταγραφή του γεγονότος της ανάστασης της κόρης του Ιάειρου μας οδηγεί στην ομολογία ότι ο Χριστός είναι ο Θεάνθρωπος, δρα τις θεοσημίες ως ο Θεός, όμως χρησιμοποιώντας ταυτοχρόνως το χέρι και την ανθρώπινή του φωνή, είναι ο ένας και ο αυτός, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, γι᾽ αυτό και είναι για το ανθρώπινο γένος ο εγγυητής όχι μόνο του ανακαινισμού αλλά και της εισαγωγής μας κατά χάρη στην άκτιστη ζωή της Αγίας Τριάδος, στη βασιλεία του Τριαδικού Θεού.

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Ἑβρ. β´, 2-10: «2 εἰ γὰρ ὁ δι᾽ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, 3 πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη, 4 συνεπιμαρτυροῦντος τοῦ Θεοῦ σημείοις τε καὶ τέρασι καὶ ποικίλαις δυνάμεσι καὶ Πνεύματος ῾Αγίου μερισμοῖς κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν. 5 Οὐ γὰρ ἀγγέλοις ὑπέταξε τὴν οἰκουμένην τὴν μέλλουσαν, περὶ ἧς λαλοῦμεν, 6 διεμαρτύρατο δέ πού τις λέγων· τί ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ, ἢ υἱὸς ἀνθρώπου ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; 7 ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν, 8 πάντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ· ἐν γὰρ τῷ ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. νῦν δὲ οὔπω ὁρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτεταγμένα· 9 τὸν δὲ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἠλαττωμένον βλέπομεν ᾿Ιησοῦν διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον, ὅπως χάριτι Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου. 10 ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ, δι᾽ ὃν τὰ πάντα καὶ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα, τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ παθημάτων τελειῶσαι».

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Λουκ. η´, 41-56: «41 καὶ ἰδοὺ ἦλθεν ἀνήρ, ᾧ ὄνομα Ἰάειρος, καὶ οὗτος ἄρχων τῆς συναγωγῆς ὑπῆρχε· καὶ πεσὼν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ παρεκάλει αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, 42 ὅτι θυγάτηρ μονογενὴς ἦν αὐτῷ ὡς ἐτῶν δώδεκα καὶ αὕτη ἀπέθνῃσκεν. Ἐν δὲ τῷ ὑπάγειν αὐτὸν οἱ ὄχλοι συνέπνιγον αὐτόν. 43 καὶ γυνὴ οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος ἀπὸ ἐτῶν δώδεκα, ἥτις ἰατροῖς προσαναλώσασα ὅλον τὸν βίον οὐκ ἴσχυσεν ὑπ᾽ οὐδενὸς θεραπευθῆναι, 44 προσελθοῦσα ὄπισθεν ἥψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα ἔστη ἡ ῥύσις τοῦ αἵματος αὐτῆς. 45 καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Τίς ὁ ἁψάμενός μου; ἀρνουμένων δὲ πάντων εἶπεν ὁ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ· Ἐπιστάτα, οἱ ὄχλοι συνέχουσί σε καὶ ἀποθλίβουσι καὶ λέγεις τίς ὁ ἁψάμενός μου; 46 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἥψατό μού τις· ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ᾽ ἐμοῦ. 47 ἰδοῦσα δὲ ἡ γυνὴ ὅτι οὐκ ἔλαθε, τρέμουσα ἦλθε καὶ προσπεσοῦσα αὐτῷ δι᾽ ἣν αἰτίαν ἥψατο αὐτοῦ ἀπήγγειλεν αὐτῷ ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ, καὶ ὡς ἰάθη παραχρῆμα. 48 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θάρσει, θύγατερ, ἡ πίστις σου σέσωκέ σε· πορεύου εἰς εἰρήνην. 49 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἔρχεταί τις παρὰ τοῦ ἀρχισυναγώγου λέγων αὐτῷ ὅτι Τέθνηκεν ἡ θυγάτηρ σου· μὴ σκύλλε τὸν διδάσκαλον. 50 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας ἀπεκρίθη αὐτῷ λέγων· Μὴ φοβοῦ· μόνον πίστευε, καὶ σωθήσεται. 51 ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν οἰκίαν οὐκ ἀφῆκεν εἰσελθεῖν οὐδένα εἰ μὴ Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον καὶ τὸν πατέρα τῆς παιδὸς καὶ τὴν μητέρα. 52 ἔκλαιον δὲ πάντες καὶ ἐκόπτοντο αὐτήν. ὁ δὲ εἶπε· Μὴ κλαίετε· οὐκ ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει. 53 καὶ κατεγέλων αὐτοῦ, εἰδότες ὅτι ἀπέθανεν. 54 αὐτὸς δὲ ἐκβαλὼν ἔξω πάντας καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς ἐφώνησε λέγων· Ἡ παῖς, ἐγείρου.55 καὶ ἐπέστρεψε τὸ πνεῦμα αὐτῆς, καὶ ἀνέστη παραχρῆμα, καὶ διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν. 56 καὶ ἐξέστησαν οἱ γονεῖς αὐτῆς· ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός».