ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤ´ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, 12 Ἰουλίου 2026 (12/7/2020- 8/7/2018), Μνήμη τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Πρόκλου καὶ Ἱλαρίου, τοῦ Ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Μιχαὴλ τοῦ Μαλεΐνου καὶ Ὁσίου Παϊσίου τοῦ Διορατικοῦ
(Αριθμ. 27Ν3)
Τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας κατὰ τὰ Ἀναγνώσματα τῆς Κυριακῆς καί τινων ἑορτῶν
Δέσπω Ἀθ. Λιάλιου, Α.Π.Θ.
Α. 1. α. Η ΣΤ´ Κυριακή Ματθαίου φέτος συμπίπτει με τη μνήμη δύο Αγίων Μαρτύρων της μεταποστολικής εποχής, επί Τραϊανού, συγγενών κατά σάρκα, θείου και ανεψιού, που μαρτύρησαν στην περιοχή της σημερινής Άγκυρας, εκ χώρας Καλλίπων, των Πρόκλου και Ιλαρίου. Επαναλαμβάνω ό,τι κατ᾽ επανάληψη έχει γραφεί σ᾽ αυτήν την σειρά, ότι σχεδόν όλος ο μήνας Ιούλιος είναι γεμάτος με τις μνήμες Αγίων Μεγαλομαρτύρων, ανδρών και γυναικών, που μαρτύρησαν ομολογώντας την πίστη στο Χριστό, κυρίως, κατά την πρώτη χριστιανική περίοδο, όταν ακόμη η Εκκλησία δεν ήταν αναγνωρισμένη ως δημόσια θρησκευτική οντότητα, ενώ οι χριστιανοί, λόγω του κηρύγματος της ισότητας όλων των ανθρώπων, εθεωρούντο ως ανατρεπτικός- επαναστατικός κίνδυνος για την κοινωνική τάξη και ασφάλεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η οποία είχε μία εκπληκτική δημόσια οργάνωση. Αυτή η περίοδος πιάνει χονδρικά από το 100 μέχρι το 305, τα χρόνια του Διοκλητιανού, της λεγόμενης Τετραρχίας. Μεμονωμένα περιστατικά έχουμε λίγο αργότερα ώς την περίοδο του Ιουλιανού, ενώ εν συνεχεία έχουμε Άγιους Μάρτυρες Ομολογητές, όπως οι Άγιοι Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Φλαβιανός Κωνσταντινουπόλεως και ο πλέον γνωστός Μάξιμος ο Ομολογητής, οι οποίοι υπέστησαν το μαρτύριο από χριστιανικά χέρια.
β. Ο τρίτος Άγιος είναι ο Μιχαήλ ο Μαλεΐνου, που υπήρξε πνευματικός πατέρας του Οσίου Αθανασίου του Αθωνίτη, τη μνήμη του οποίου εορτάσαμε την προηγούμενη Κυριακή. Προερχόμενος από μία εκ των πλέον πλουσίων οικογενειών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι οποίες είχαν εμπλακεί και στα της διοικήσεως της αυτοκρατορίας, ο Μιχαήλ ανήκε στην αυλή του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ´ του Σοφού (886-912) και έγινε μοναχός σε μοναστήρι του όρους Κύμινας της Βιθυνίας. Όπως και ο Όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ο Μιχαήλ ήταν μέτοχος του κλίματος της λογιοσύνης και της νηπτικής παράδοσης της Κωνσταντινούπολης και των παρακείμενων μοναστηριακών κέντρων, εντός και πέριξ, σε μία περίοδο που η υμνολογική παραγωγή δίνει τους πιο εύχυμους θεολογικούς ερμηνευτικούς καρπούς, οι οποίοι θα αποτελέσουν το σταθερό βάθρο της Ορθόδοξης λειτουργικής- υμνολογικής παράδοσης ως ερμηνείας της συνοδικής πράξης. Σημειώνω τούτο μετ᾽ εμφάσεως, για να γίνει κατανοητό, γιατί ο μοναχισμός υπήρξε από αυτήν την περίοδο και στο εξής ικανή βακτηρία για τη στήριξη των Ορθοδόξων με λογιοσύνη που απηχούσε τις συνοδικές αποφάσεις, τη νηπτική πράξη και τη λειτουργική πράξη του Πατριαρχικού Ναού. Νηπτική πράξη και λογιοσύνη θα αποτελέσουν έκτοτε το σταθερό υπόβαθρο για τον ησυχασμό ως πράξη και θεωρία του εκκλησιαστικού βίου, που θα περάσει έν τινι μέτρω και στις νεότερες εκκλησίες όσο μπορέσανε να αφομοιώσουν την τεράστια προηγηθείσα εκκλησιαστική παρακαταθήκη με το Άγιο Όρος και το Σινά να αποτελούν άμεσα παιδευτήρια συνέχειας αλλά και έχοντας το Άγιο Όρος άμεσους δεσμούς με την αυτοκρατορική και την Πατριαρχική αυλή.
γ. Ο τέταρτος Άγιος είναι ο σύγχρονός μας και πολύ γνωστός Άγιος Παΐσιος, τιμώμενος πανορθοδόξως, επονομαζόμενος Διορατικός, του οποίου η ευλογία και το χάρισμα της διορατικότητος έχουν αγγίξει τη ζωή πολλών εξ ημών με τρόπο που αποτελεί διαρκῶς αυτοπτικό στηριγμό και ένα διαρκές παράδειγμα της νηπτικής και φιλόκαλης πράξης και μαρτυρίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη διασπορά, το Σινά, το Άγιο Όρος και εν γένει του μοναχισμού της.
2. Τα Στιχηρά του Εσπερινού και ο Κανόνας της εορτής, φερόμενος ως Κανὼν τῶν Ἁγίων Πατέρων, έργο του Οσίου Ιωσήφ του Υμνογράφου (816-886), είναι μνημείο Θεολογίας. Στα Στιχηρά του Εσπερινού υπογραμμίζεται η φωτοείδεια του Θεού, με τους δωρούμενους φωτοστεφάνους στους αθλοφόρους Κυρίου Ιλάριο και Πρόκλο, ενώ το Θεοτοκίο και το Σταυροθεοτοκίο δομούνται περί τον ιλασμό από τον Κτίστη δια της Θεοτόκου και μία συνόψιση του σκοπού της Θείας Ενανθρωπήσεως[1]. Ο Κανόνας, εξάλλου, καταυγάζεται από τη φωτοείδεια του Θεού, την ουράνια δόξα, το θείο φως, τον καταυγασμό του νου των Μαρτύρων αλλά και των οδευόντων χριστιανών κατά το παράδειγμά των προς την αΐδιο απόλαυση, την πίστη ως φωταγωγία, μία εν γένει φρασεολογία περί της θεώσεως των Αγίων και των Μαρτύρων. Το δεύτερο στοιχείο του Κανόνος είναι ο τονισμός της ενσάρκου Οικονομίας του Λόγου με τονισμό ότι ο σωματωθείς εν τη μήτρα της Παρθένου είναι ο ίδιος ο Κτίστης του κόσμου, με την προπατορική αποστασία να κυριαρχεί ως αποστασία της εμπαθούς καταστάσεως του νοός. Πρόκειται για μία ευσύνοπτη έκθεση του Μυστηρίου της Θείας Οικονομίας και της αποκαλύψεως του Λόγου με την παράλληλη πορεία του ανθρώπινου γένους και τον πανηγυρισμό των Μαρτύρων ως την καθολική έκφραση της Εκκλησίας, όπου ενώνονται τα πάντα της δημιουργίας, της φιλόκαλης ιστορίας και των εσχάτων ως τελειώσεως και θεοποιήσεως των Αγίων με μία γλώσσα που ενώνει το δοξασμό των Προφητών και των Αγίων Μαρτύρων, ως Πατέρων της Εκκλησίας, κατά το ψαλμικό: «Ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν Θεὸς εὐλογητὸς εἶ», «Εὐλογεῖτε τὰ ἔργα τὸν Κύριον», «Πάντα τὰ ἔργα, εὐλογεῖτε ὑμνεῖτε τόν Κύριον», «Εὐλογεῖτε ὑμνεῖτε τὸν Κύριον».
Β. Το σημερινό Αποστολικό Ανάγνωσμα μπορεί να συνδυαστεί με το Αποστολικό Ανάγνωσμα, ως συνέχεια, της προηγούμενης Κυριακής και σε συσχετισμό με τη διανομή των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος στα μέλη της Εκκλησίας κατά την ιεραρχική τους τάξη και διακονία ως κοινή λειτουργία και έκφραση του ενός εκκλησιαστικού σώματος του αοράτως συνόντος Ιησού Χριστού. Κατά την προηγούμενη Κυριακή, που το Αποστολικό Ανάγνωσμα ήταν του Οσίου, έχει υπογραμμισθεί η φιλόκαλη και νηπτική αγωγή όλων των χριστιανών, ενώ το σημερινό Αποστολικό Ανάγνωσμα αφορά περισσότερο τη διακονία των ποιμένων: προφητεία, διακονία, διδασκαλία, παράκληση, απλότητα, σπουδή, ιλαρότητα, αγάπη, φιλαδελφία, τιμή, ζωή εν Πνεύματι, παροχή ελπίδας, προσευχή, συμπαράσταση, φιλοξενία, ευλογία. Προβλήματα δημιουργούνται μόνο, όταν, αντί της ιερατικής διακονίας, οι ποιμένες καθίστανται χειραγωγοί, ιδιοτελείς, εκμεταλλευτές των κοινών αγαθών και της ενέργειας και των πόρων των χριστιανών, αγνώμονες, υποκριτές, ψεύτες, εξουσιαστές, απαιτούντες τυφλή υπακοή ως κοσμικοί άρχοντες, συμπλάσσοντες οπαδούς εν είδει ειδωλικών στερεότυπων και όχι ελεύθερους ανθρώπους, παραδείγματα αντίθετα για το κοινό της Εκκλησίας και το προχώρημα της ζωής με τρόπο φιλόκαλα οραματικό. Και, βέβαια, στην Ορθόδοξη Εκκλησία η διέξοδος είναι πάντα η φιλόκαλη βιωτή και ανθεκτικότητα, κατά το Αποστολικό Ανάγνωσμα της προηγούμενης Κυριακής, το οποίο συνιστά τον αποδεικτικό λόγο του Αποστόλου Παύλου και τον αυτοπτικό λόγο των νηπτικών Αγίων Πατέρων, οι οποίοι αποτελούν διαχρονικά, όπως αποδεικνύεται και από το βίο των σήμερα εορταζομένων Οσίων, το αμετακίνητο εγχέγγυο της εν Χριστώ ελευθερίας, αγιοσύνης και πίστεως.
Γ. 1. Το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα είναι συνέχεια του Αναγνώσματος της προηγούμενης Κυριακής, κατά το οποίο ο Χριστός θεράπευσε τους δύο δαιμονιζόμενους των Γεργεσηνών, ενώ οι Γεργεσηνοί σχεδόν τον έδιωξαν από τον τόπο τους. Μετά από εκείνη την πρώτη περιοδεία που είχε μαζί του και τους πρώτους Μαθητές, όπως έχουμε ήδη δει, ο Χριστός επέστρεψε στην πόλη του, δηλαδή στη Ναζαρέτ, στη Γαλιλαία, όπου ήταν ήδη γνωστή η δράση του. Ακολουθεί η θεραπεία του παραλυτικού, τον οποίο κουβάλησαν πάνω σε κρεββάτι. Ο Χριστός επαινεί την πίστη του, παρέχων άφεση αμαρτιών, ενώ κάποιοι γραμματείς που ήταν παρόντες, οι οποίοι θα έπρεπε να είχαν ερμηνεύσει τη θεοσημία ως παρουσία του Θεού, άρχισαν να σκέπτονται πονηρά και διαβρωτικά, σκέφθηκαν να διαβάλουν το Χριστό υποστηρίζοντες δαιμονικώς ότι αυτό που κάνει ο Χριστός είναι βλασφημία, που σημαίνει ότι κατ᾽ αυτούς ήταν φορέας του αντίθεου πνεύματος, ότι έκανε τον εαυτό του Θεό. Όμως, ο Χριστός, ως Θεός, που γνωρίζει τα διανοήματά μας και δεν μπορούμε να κρυφτούμε από αυτόν ούτε στον εαυτό μας, τους ελέγχει σκληρά δημοσίως, ενώ συγχρόνως λέγει ότι ενεργεί ως ο υιός του ανθρώπου, που είναι ένα όνομα των Αγίων Προφητών για τον αναμενόμενο «σαρκί» Θεό των Πατέρων τους. Ο Χριστός θεραπεύει και σωματικά τον παράλυτο, ενώ ο Ευαγγελιστής Ματθαίος καταγράφει ότι το ανώνυμο πλήθος και θαύμασε και δόξασε το Θεό «τὸν δόντα ἐξουσίαν τοιαύτην τοῖς ἀνθρώποις», που σημαίνει ότι ο πολύς κόσμος, που δεν γνώριζε τις λεπτομέρειες των Προφητικών καταγραφών, τουλάχιστον, αντιλήφθηκε ότι ο Χριστός ενεργούσε με θεϊκή και όχι με αντίθεη δύναμη.
2. Με τη θεραπεία του παραλυτικού ο Χριστός μυεί τους Μαθητές, αλλά και σιγά σιγά όλο τον κόσμο, ότι οι θεοσημίες δηλώνουν την ένσαρκη παρουσία του Θεού στον κόσμο κατά την προφητική αναμονή.
Αποστολικό Ανάγνωσμα: Ῥωμ. ιβ´, 6-14: «6 Ἔχοντες δὲ χαρίσματα κατὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διάφορα, εἴτε προφητείαν, κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς πίστεως, 7 εἴτε διακονίαν, ἐν τῇ διακονίᾳ, εἴτε ὁ διδάσκων, ἐν τῇ διδασκαλίᾳ, 8 εἴτε ὁ παρακαλῶν, ἐν τῇ παρακλήσει, ὁ μεταδιδοὺς, ἐν ἁπλότητι, ὁ προϊστάμενος, ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν, ἐν ἱλαρότητι. 9 Ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος. ἀποστυγοῦντες τὸ πονηρόν, κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ, 10 τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς ἀλλήλους φιλόστοργοι, τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι, 11 τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί, τῷ πνεύματι ζέοντες, τῷ Κυρίῳ δουλεύοντες, 12 τῇ ἐλπίδι χαίροντες, τῇ θλίψει ὑπομένοντες, τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦντες, 13 ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες, τὴν φιλοξενίαν διώκοντες. 14 εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας ὑμᾶς, εὐλογεῖτε καὶ μὴ καταρᾶσθε».
Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Ματθ. θ´, 1-8: «1 Καὶ ἐμβὰς εἰς πλοῖον διεπέρασεν καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. 2 Καὶ ἰδοὺ προσέφερον αὐτῷ παραλυτικὸν ἐπὶ κλίνης βεβλημένον. καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπεν τῷ παραλυτικῷ· Θάρσει, τέκνον· ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. 3 καὶ ἰδού τινες τῶν γραμματέων εἶπον ἐν ἑαυτοῖς· Οὗτος βλασφημεῖ. 4 καὶ εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν εἶπεν· Ἵνα τί ὑμεῖς ἐνθυμεῖσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 5 τί γάρ ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ περιπάτει; 6 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας – τότε λέγει τῷ παραλυτικῷ· Ἐγερθεὶς ἆρόν σου τὴν κλίνην καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. 7 καὶ ἐγερθεὶς ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. 8 ἰδόντες δὲ οἱ ὄχλοι ἐθαύμασαν καὶ ἐδόξασαν τὸν Θεὸν τὸν δόντα ἐξουσίαν τοιαύτην τοῖς ἀνθρώποις».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου